IBILBIDEA JAÉNEN BARRENA FURGONETAN: CAZORLA, SEGURA ETA LAS VILLASKO MENDILERROA

Jaén furgonetan edo autokarabanan deskubritzeko ibilbide autentiko bat bilatzen duzu?

Jaénen barrena furgonetan egindako gure bidaiak Andaluziako probintzia honen ikuspegi pertsonal bat eta ibilbidea planifikatzeko xehetasun ezinbestekoak emango dizkizue: Zer bisitatu eta non egin gaua Jaénen autokarabanan.

Agian pentsa dezakezue Jaénen olibondoak besterik ez daudela. Ezer gehiago urrunago! Ziurtatzen dizuegu Jaéngo probintziak natura-altxor sinestezinak, ondare arkitektoniko aberatsa eta jatera eta bekatu egitera gonbidatzen duen gastronomia bat dituela. Geratu artikulu honetan eta galdu nahi izan ez genituen Jaéngo kanper-helmuga horiek guztiak kontatzen dizkizugu.

Prest Jaén furgonetan zeharkatzeko?

✴ IBILBIDEA JAÉNEN BARRENA FURGONETAN EDO AUTOKARABANAN

Ziur gaude post honek inspiratuko zaituela Jaénen barrena ibilbide bat planifikatzeko. Ez dira faltako ideiak Jaénen zer ikusi erabakitzeko, eta guk bezala kanper-furgonetan edo autokarabanan bidaiatzen baduzu , Cazorla, Segura eta Las Villasko Mendilerroan barrena bidaia honetaz gozatuko duzu benetako natura- eta kultura-altxorrak deskubrituz. Lehen begiratuan harritzen duen gune bat da erdi-mendiko bere erliebe malkartsuagatik, non basa-fauna aberats eta askotariko bat babesten den, hala nola basahuntzak, orkatzak, oreinak, muflonak…Begi hutsez eta kasualitatez behatu ahal izan ditugun animaliak.

Ez dugu ahaztu bere ondare-hirietan barrena ibiltzea: Úbeda eta Baeza. Han arkitekturarekin eta gastronomiarekin gozatu dugu urrats bakoitzean. Nahiz eta, La Iruela, Cazorla edo Segura bezalako herri txikiagoen xarma ere ez dugu oharkabean pasatu.

Azkenik, gogoratu behar dugu kanper-furgonetan deskubritu ditugun Jaéngo altxorretako batzuk natura-espazioetan barrena ibilaldi txiki horiek direla, hain ikusgarriak diren la Cimbarra ur-jauzia edo Borosa ibaiaren bidezidorra bezala. 

Orain bai, goazen Jaénera furgonetan!

🗺 ZER IKUSI JAÉNEN FURGONETAN EDO AUTOKARABANAN: IBILBIDEA CAZORLA, SEGURA ETA LAS VILLASKO MENDILERROAN BARRENA

Andaluzian barrena ibilbide honetan probintziaren hiriburua alde batera uzten dugu eta gure kanper-furgonetarekin Jaéngo natura-espazio zabalak bisitatzea aukeratzen dugu: Cazorla, Segura eta Las Villasko Mendilerroak ibilbidea osatuko dute Jaéngo herri politenetako batzuekin eta bere bi Ondare-hiriekin: Ubeda eta Baeza.

🥾 MENDI-IBILIEN IBILBIDEA LA CIMBARRA UR-JAUZIRAINO

Aldeaquemada herritik kilometro gutxira la Cimbarra ur-jauziaren paisaia natural ikusgarria deskubritzen dugu. 1,2 km besterik ez dituen bidezidor labur batek oreinari eta basurdeari aterpe ematen dien baso tipiko mediterraneo batean barrena garamatza.

Beherantz desbideratzeko alternatiba hartzen bada ur-jauziaren azpian ibaiak osatzen duen putzura hurbiltzeko, gure bidean harrizko hainbat gurpil eta antzinako errota baten hondarrak topatzen ditugu. Baina, amildegiaren begiratokirantz igotzen jarraitzen bada Guarrizas ibaiaren ur-jauzia kontenplatu ahal izango dugu la Cimbarra ur-jauzia osatuz, igarotzen den harri-tolestura eta harri-aterpe ugari.

Itzultzeko, magal erdian doan bidezidor estu bat hartuko dugu Piedras Blancas Muinoaren eta Martín Pérez Errekastoaren bailararen bista ederrak utziz, berriz aparkalekura garamatza arte.

🏞JAÉNGO ONDARE-HIRIAK FURGONETAN: DESKUBRITU UBEDA ETA BAEZA AUTOKARABANAREKIN

Ubeda eta Baeza Jaénen barrena furgonetan egindako gure ibilbideko bi helmuga  dira, nahiz eta baita Andaluzian barrena furgonetan egindako edozein bidaiaren bi bisita ezinbesteko ere. Artearen eta arkitekturaren maitalea bazara, prestatu zaitez urrats bakoitzean gozatzeko.

🕍BAEZA

Baeza benetako zoragarria da, bere ondare arkitektoniko aberatsagatik  jauregiz eta elizaz josia, bere historia interesgarri eta ondare unibertsitarioagatik edo bere pertsonaia ospetsuenetako batzuengatik izan, hala nola Antonio Machado. Izkina bakoitzean, plaza bakoitzean harritzen gaituen hiri bat da; horregatik, gure gomendioa ibiltzea eta bere xarmez blaitzea da:

San Francisco Komentua XVI. mendean eraiki zuen Andrés de Vandelvira arkitektoak Benavidestarrak lurperatzeko, Baezako familia aberats bat. Horregatik da komentuaren atzeko aldean familia honen hilobi-kaperaren hondarrak topatu ditzakegula. Eraikinak kalte handia jasan zuen 1755eko Lisboako lurrikaran eta ganga suntsituta amaitu zuen.

Konstituzio Plaza

Antzina merkatuko plaza zen eta arkupeen azpian etxe-dendak zeuden, halako moduan non artisauek denda behe-solairuan eta etxebizitza goian zituzten. Erreparatzen badiozue arkupe askok oraindik antzinako ofizioen izenak gordetzen dituzte. plaza honetan, gainera, festak egiten ziren, baita zezenketak ere, horregatik eraiki zen balkoi hau pertsonalitateek posizio pribilegiatu batetik gozatu ahal izateko.

Jaéngo Ataria 1526an eraiki zen bertatik Karlos V.a enperadorea pasa zedin bere ezkonbidaian. Hori besterik ez. Atariaren ondoko eraikin platereskoa antzinako eskribautegiak dira eta eraikinak dituen ateak bezainbeste eskribau zegoen. Plaza berean dago Lehoien Iturria eta hura bi lehoiz eta buru gabe utzitako bi zaldiz osatuta dago. Iturri hau Baezako hondar zaharrenetako bat da, Cástulo hiri ibero-erromatarretik ekarri zen. Plazaren alde batean ikus daitezke gainera antzinako harategiak, non behe-solairua harategi gisa eta goikoa lehortegi gisa erabiltzen zen. Gaur egun hiriko epaitegiak dira.

Santa Cruz eliza estilo erromanikokoa da, arraro bat Andaluzian izan ere garai hartan musulmanek menderatuta zegoen.

Jabalquinto Jauregiak hiru estilo arkitektoniko desberdin dauzka; bere fatxada estilo Gotiko Isabeldarrekoa da eta bere barruko patioa Errenazentista.

Santa María Plaza hiriko garrantzitsuena izan zen eta bere erdian izen bereko iturria eraiki zen uraren hirira iristea oroitzeko. Plaza honen alde batean dago San Felipe Neri seminarioa, non gaur egun ere ikus daitekeen fatxada kolore gorriko pintadaz beteta, eta haiek ez dira ikasleek egindako antzinako bitoreak besterik. Hondoan ikusten dugu baita  Santa María Katedrala eta hura beti izan da hiriko tenplu garrantzitsuena eta antzina  meskita bat.

🍴 Pintxotan ibiltzeko Bar Pacos, El Arcediano eta El Pájaro gomendatzen dizuegu.

🅿GAUA EGIN BAEZAKO AUTOKARABANA-AREAN

🕍UBEDA

Bere auzokide Baezaren antzera Ondare Historiko izendatu zuten 2003an eta ezin dugu esan bidaiaria harrapatzen duen hiri bat dela besterik. Bere erakargarritasun nagusia  estilo Errenazentistako bere ondare arkitektonikoan datza.

Santiago ospitalea Andrés de Vandelviraren lanik onenetako bat da. Hiritik kanpo eraiki zen bertan gaixotasun kutsagarriak tratatzen zirelako eta ospitale gisa funtzionatu zuen 400 urtez. Errenazimentuaren benetako bitxi bat da eta bere zati adierazgarrienetako bat bere erdiko patioa da, bisita beharrezkoa.

Erlojuaren Dorrea, Úbedaren sinboloa, Andaluzia Plazan dago, hiriko gune zentralena. Bere erloju eta kanpandorre errenazentistak XVI. mendean gehitu ziren hiriaren Erdi Aroko harresiaren dorretxo baten gainean.

Guadianako Kondeen Jauregiaren Dorrea edertasun handikoa da. Bere fatxada armarri nobiliarioz beteta dago eta haiek adierazten dute oso familia diruztatu batena izan zela. Bere izkinako balkoiak oso deigarriak dira eta erdian zutabe zuri batez apainduta eta bi kariatidek enmarkatuta daude. Gaur egun eraikina hotel bat da.

Juan Vazquez de Molina Jauregia Úbedako udaletxearen egoitza da. Andrés de Vandelvira arkitektoak eraiki zuen estilo errenazentista garbian. Bitxia dena da Juan Vázquez de Molina ez zela jauregi honetan bizitzera iritsi, eta hura berrantolatu eta komentu gisa erabili zen.

Santa María Basilika Ùbedako antzinako meskitaren gainean altxatu zen, menderatze arabiarraren garaietan meskita nagusia izan zena, horregatik du estiloen nahasketa handi bat.

El Salvadorren Kapera Sakratua XVI. mendean eraiki zen garaiko familia nobleena garrantzitsuena lurperatzeko: Francisco de los Cobos eta bere emaztea María de Molina. Eraikinaren fatxadan bi nobleen armarriak ikus ditzakegu eta barrualdean daude beren hilobiak.

San Pablo eliza Ùbedako zaharrenetako bat da, hainbat transformazio jasan ditu eta ondorioz hainbat estilo arkitektoniko erakusten ditu. Bere txoko ederrenetako bat Mercedesen kapera da, herri-izenez Parpailaren Kapera bezala ezaguna. Kanpoaldean, elizari itsatsitako harrizko iturria Ùbeda osoko garrantzitsuenetako bat da. XVI. mendean eraiki zen.

Ùbedako Museo arkeologikoa xarma handia duen gune batean dago, jada bisitak merezi du besterik gabe kale estu eta eraikin ertaroen zurrunbilo honetan ibiltzeagatik. Gainera eraikina bera arte mudejarraren zoragarria da.

Jaén munduko oliba-olioaren ekoizle handiena izanik ez dugu galdu behar bere Olibadiaren eta olioaren interpretazio zentrora bisita bat, urre likido honi buruz dena ikasteko.

Zeramikagintza hiri honen jarduera nabarmenenetako beste bat da. Valencia kalean nahiko zeramika-lantegi daude, gure ustez leku aproposa Ùbedako zeramika tradizionala gertutik ezagutzeko. Paco Titoren Zeramika Museora, egunerokoaren memoria, bisita bat ez zaituzte etsiko. Ùbedako zeramikaren ezaugarri nagusiak kobre-oxidoarekin lortzen den kolore berdea dira eta zeramikagileek oilar baten irudia erabiltzen dutela beren piezak apaintzeko eta sinatzeko.

Hirirako bisita amaitzeko gomendatzen dizuegu Begiratokien Erronda, hiriaren Erdi Aroko harresia inguratzen duen bide bat, egitea. Ibilaldian zehar olibondoen itsaso baten gaineko bista ederrez gozatu ahal izan genuen. Hainbat begiratokira begiratu genuen eta hiri honen txoko ederretako batzuetan atseden hartu genuen.

🍴PINTXOTAN ÚBEDAN BARRENA

🅿GAUA EGIN ÚBEDAKO ATOKARABANA-AREAN

🥾MENDI-IBILIAK UTREROKO CERRADAN ETA LINAREJOSKO UR-JAUZIAN

Cerrada del Utrero-Linarejos bezala ezagutzen den parajea Guadalquivir ibaiak ingurune honen harri kareharrian zizelkatutako natura-lan zoragarri bat da. Bidezidorrak, 1,7 km-koa, Lanchón haitza inguratzen duen ibilbide zirkular batean garamatza eta Cola de Caballo ur-jauziaren edo Linarejosko ur-jauziaren gaineko bista ederrak oparitzen dizkigu.

Ibilbidea el Valle bezala ezagutzen den gunetik abiatzen da, Cerrada del Utrero informazio-puntuaren ondoan; non gainera, gomendatzen dizuegu gunean barrena egiteko ibilbideei buruzko informazioa jasotzea. Ibilbidearen lehen zatia, ur-jauziraino, aldapatsua eta bihurria da; itzulera, ordea, lur-pista eroso batetik egiten da.

Nola iritsi? Cazorlan Mendilerroaren errepidea (A-319) hartu behar da, Las Palomasko mendatea zeharkatu Empalme del Valle bezala ezagutzen den bidegurutzera arte. Eskuinera biratu JF-7091 errepidetik eta Guadalquivir ibaiaren gaineko zubia pasa aurretxoan, Empalmetik 4 km ingurura, hasten da Cerrada de Utreroko bidezidorra.

🕍 CAZORLA BISITATU FURGONETAN: JAÉNGO HERRI POLITA

Herri andaluziar tipiko honen alde zaharra Santa María Plazaren gainean zurrunbilotutako etxe txiki zuriz josita dago eta la Yedra gazteluak(XII) menderatuta, eta hark museo etnografiko bat biltzen du .

Cazorla bisitatzeko, onena da autokarabana feria-esparruan aparkatzea eta errepidea zeharkatu ondoren, Cererzuelo ibaiaren ertzetik Santa María plazara garamatzan ibilaldia egitea, Cazorlako zentralena. Handik sartu eta bisitatu ditzakegu XVI. mendeko Kateen iturria, Merced plaza, bere eliza errenazentistarekin eta Udaletxea eta la Yedra gaztelu ikusgarria.

🅿APARKATU CAZORLAN AUTOKARABANA EDO FURGONETA

🕍LA IRUELA ETA BERE GAZTELUA: GAU-PASARIK ONENA FURGONETAREKIN JAÉNEN BARRENA

Ordu urdina momentu oso berezia izan daiteke aurrietan dagoen gaztelura bisita egiteko. Haraino igoerak kaletxo estuen eta lore-ontziz eta mahatsondoz apaindutako balkoiadak dituzten etxeen  artean garamatza. La Iruelako Gazteluak, nahiz eta jatorri tenplarioa izan, eraikuntza anitz biltzen ditu gaztelarrak eta XVI.eko nobleak arte. Gaztelua, haitz handi batera igota, ikuskizun oso bat da gaua iristean eta euro bateko sarrera apalagatik igo eta argazki ederrak egin daitezke, bai gaztelurenak bai Santo Domingo de Silosi (XIII) eskainitako parrokia-tenpluaren aurrienak. Bere egungo aurri-egoera 1810ean tropa frantsesen eskutik jasan zuen arpilatze eta erretzeagatik da. Ondoren, hilerri gisa erabili zen 1950era arte eta gaur egun bisita beharrezkoa da  La Iruelaren gailurreraino iristen bada.

🅿GAUA EGIN AUTOKARABANAREKIN EDO FURGONETAREKIN LA IRUELAN

🥾BOROSO IBAIAREN BIDEZIDORRA ETA ELIASEN CERRADA

Agian Cazorla, Segura eta Las Villasko Mendilerroko ibilbide ezagunena da. Ibilbide osoak 20 km-ko luzera hartzen du eta Borosa ibaiaren sorburua, Aguas Negrasko eta Valdeazoresko lakuak deskubritzera eramaten du. Hala ere, guk lehen zatia besterik ez genuen zeharkatu, lauena, Eliasen Cerrada lortu arte. 9 km inguru dira (joan eta etorri) eta Borosa ibaiaren ertzetik doaz urrats bakoitzean korronte argiez, ur-jauziez eta jade koloreko putzuez gozatuz. Ibilbidea estutzen da bere azken zatian, zubietatik eta pasabideetatik igaroz.

Nola iristen da? Cazorlatik Trancoko urtegira doan errepidean, Arroyo Fríotik 10 km ingurura, Torre del Vinagre dago non guneko basa-bizitzaren museoa eta Lorategi botanikoa bisita daitezkeen. Handik eskuinaldeko errepide bat hartzen dugu eta hark amuarrainen arrain-haztegira jaisten da, ibilbidea hasi aurretik aparkalekuak dauden lekua.

🥾COLLADO DEL ALMENDRALEKO BASA-FAUNAREN ZENTROA

Collado del Almendral Basa-Faunaren Zentroa Jaénen barrena kanper-furgonetan edo autokarabanan ibilbide honetako leku ezinbesteko horietako bat da. Tranco de Beasen urtegira begiratzen duen lur-penintsula txiki baten barruan kokatutako 100 ha inguruko paraje batean dago. Bere hedadura bere perimetro osoan hesituta dago, izan ere parke hau Cazorla, Segura eta Las Villasko mendilerroko fauna babestera eskainita dago.

Bisita tren turistiko txiki baten gainean hasten da eta hark lur-pistetatik zirkulatzen du 5 km-tan zehar. Ibilbidean zehar oreinak, orkatzak, muflonak eta basahuntzak erdi-askatasunean kontenplatzen ditugu eta naturaren gida batek espezie bakoitzaren ezaugarri nagusiak argitzen dizkigu. Ibilbidearen bigarren zatia, paraje honen hiru begiratokietarako igoera da: Bujaraizako Gaztelua, lehenik; Ánimasen begiratokia, ondoren, non harrapakin-hegaztien berreskuratze-zentro bat topatzen dugun eta non hegazti-mota honi buruz asko ikasteaz gain erakustaldi bat egiten diguten, ohiko hegazti-ehizarena ez bada, animalia hauen beharrak asetuz nola behin eta berriz itzultzen diren erakutsiz.

Han harrapakinez gozatu genuen, hala nola Hontz handiaz, Belatz Handiaz edo Harris Arranoaz. Gainera handik Trancoko urtegiaren gaineko bista bikainez gozatzen da. Azken begiratokian, Garita Collado del Almendral, sute-zaintzako antzinako etxola bat topatzen dugu zaharberritua. Handik muinoan barrena jaitsiera handi batek gure abiapuntura itzultzen gaitu.

  🕍SEGURA DE LA SIERRA: MOMENTU MAGIKOAK JAÉNEN BARRENA KANPER-FURGONETAN BIDAIATZEN

Segura de la Sierra ezproi handi batera igotako baserri-multzo eder bat da, 1300 m-ko altitudean kokatua. Herria eta bere gotorlekua kristauen eta musulmanen arteko liskarren motiboa izan ziren eta gaur egun oraindik kultura-nahasketa horren xarma gordetzen du. Onena da informazio eta turismo bulegotik pasatzea eta Segura de la Sierrako Ibilbide Monumentalean gidatzen gaituen prospektua jasotzea. Ibilaldi eder honek hiriaren harresiak eta atariak, bainu arabiarrak, Karlos I.aren iturria, gaztelua eta Jorge Manriqueren jaiotetxea zeharkatzea eragiten digu, besteak beste interes-puntuen artean. Ah! Eta ez galdu eguzki-sarrera gorenetik, ikusgarria da.

🅿GAUA EGIN FURGONETAN EDO AUTOKARABANAN SEGURA DE LA SIERRAN

🚎IBILBIDEAK ANDALUZIA AUTOKARABANAN EDO FURGONETAN DESKUBRITZEKO

Deskubritu furgonetan egindako gure ibilbide guztiak klik bakar batekin ⬇

Ziur gaude Jaének oraindik asko gordetzen duela deskubritzeko, horregatik ez ditugu Andaluziarako bidaia gehiago baztertzen. Konbentzitu zaitugu Jaénen barrena furgonetan bidaiatzeko?

Azkenik Jaénen barrena autokarabanan bidaiatzen baduzu, kontatu iezaguzu nola joan zaizun. Irakurtzen zaitugu😉