ARABAKO LAUTADAKO LANDA-INAUTERIAK: ILARDUIA, EGINO ETA ANDOIN
Urtero data hauetan asfaltoko argiak, lumak eta brillantina uzten ditugu landa-inauterien xarmetan murgiltzeko, eta haiek Euskal Herrian, gainera, hain askotarikoak eta pintoreskoak aurkezten zaizkigu. Aurten Arabako Lautadako inauteririk ederren eta autentikoenetako batzuk ezagutzera gonbidatzen zaituztegu: Ilarduia, Egino eta Andoingo inauteriak.
Ilarduia, Egino eta Andoingo landa-inauterien historia
Antzina inauteri hauek bananduta egiten ziren Asparrena udalerriari dagozkion hiru populazio hauetan, baina pertsonaien arteko antzekotasunak eta hain herri txikietan aldi berean egiteak ahaleginak batzea eragin zien inauteria modu bateratuan egiteko.
Diktaduran zehar debekatu zituzten, beste askoren antzera, baina 2007tik aurrera eta tradizioen eta kulturaren maitale talde baten ikerketari eta dokumentazio ahozko eta idatziaren bilketa lanari esker, inauteri hauek berreskuratzea lortu zuten. Zalantzarik gabe, Arabako Lautadako ederren eta autentikoenetako batzuk.
Inauterien ospakizuna
Ospakizuna Ilarduian hasten da, non lastozko panpina eraikitzen den, inauteri osoak inguratzen duen pertsonaia. Han janzten dira porreroak eta lastozko panpina handia asto baten gainean muntatzen da eta hura adarraren hotsean abiatzen da Eginora iristeko, komitiba bitxi batez lagunduta. Herrietako mutil eta neska taldeek irudikatzen dituzten mozorroak hauek dira: Gizenak, Estalkiak, Errautsontziak, Parpailak eta Koloreak, gainera hona eta hara kateatuta paseatzen duten hartza. Gehienek aurpegiak estalita daramatzate maskaraz, zapiz, hezurrez edo pinturaz, ia guztiak kolore gorriz edo beltzez.
Komitiba Eginora iristen denean geldialdi bat egiten dute lastozko gizona astotik gurdi batera pasatzeko. Ondoren, Dantzari eskainitako hainbat momentu daude, nahiz eta laster pertsonaiak jendearen artean korrika hasten diren makilaz, erratzez edo puxikaz zirikatzeko eta pardilo bat burutik oinetara errautsez estaltzen saiatzeko.
Dibertsio handiko momentu bat da, oihuz eta iskanbilaz betea. Orduan da Eginoko bizilagunek txokolatada gozo-gozo bat eskaintzen dutenean torrijez lagunduta, aproposa emozioen ondoren indarrak berreskuratzeko.
Iluntzean komitiba Andoinerantz joaten da, zuzialdiak pizten diren momentua eta haiek autentikotasun-ukitu bat ematen diote datorrenari. Lastozko gizona Andoingo plazan epaitzen dute… Munduko gaitz guztiengatik esango nuke nik, eta sutan erreta amaitzen du bizilagunek eta arrotzek suaren inguruan dantza egiten duten bitartean.
Ikusten duzuen bezala, Arabako Lautadako landa-inauteriak harrigarriak dira eta lantzen ditugun hauek benetako bitxi etnografiko bat lastozko gizona protagonista gisa… Haiek ezagutzera gonbidatzen zaituztegu, otsail bakoitzean.
Ezin dituzue galdu!
