BEHE SILESIA, HOBEKIEN GORDETAKO SEKRETUA
Behe Silesia da gure azken geldialdia bidaia handi honetan Poloniari agur esan aurretik eta, nahiz eta jada ez dugun munduko denbora guztia xehetasun gehiegitan gelditzeko, leku xarmagarriak deskubritzen ditugu, hala nola bere hiriburua Wroklaw, non urrats bakoitzean ipotx batekin topo egiten dugun. Gory Stolowe Parke Nazionala, benetako edertasuna da, oin bat Polonian eta bestea Txekian; ez dira faltako historia oso desberdinak dituzten gaztelu-eraikuntza ederrak… Turistek gutxiago ezagutzen dituzten lekuak dira, nahiz eta beren herrialdea inor bezala bisitatzen eta gozatzen duten poloniarrez josiak. Goazen Poloniaren hobekien gordetako sekretua ezagutzera: Behe Silesia.
WROKLAW
Wroklaw, Behe Silesiaren hiriburua, “Krakovia txikia” bezala ezaguna da, nahiz eta guri iruditzen zaigun ongi bereizitako izaera duela, karisma soberan eta nortasun handia goitizen hori gastatzeko baino gehiago. Gainera, ikasle- eta arte-mugimendu bizi batez gozatzen du, eta horregatik aukeratu zuten Wroklaw 2016an Kulturaren Europako Hiriburua, Donostiarekin batera, gure jaioterria. Jada nahikoa arrazoi ziren bisita itxaropentsu aurkez zitzaigun. Beste hainbeste alditan bezala, ibiltzea iruditu zitzaigun hiria ezagutzeko modurik onena. Zer bisitatu genuen?
Alde zaharra, eta hark Plaza Nagusia edo Rynek biltzen du, hiriko eraikin interesgarrienetako batzuk ditu, hala nola antzinako udaletxea. Stary Ratuszek ia bi mende behar izan zituen osatzeko. Eraikin gotiko bat da eta alemaniar eraikin klasikoak oroitarazten ditu eta ez da harritzekoa hiria Habsburgotarrek gobernatu zutenez.
Hiriak oso bitxiak diren bi ibilbide turistiko ditu, iturrien ibilbidea; guri gehien gustatu zitzaiguna Plaza Nagusiarena izan zen; eta ipotxen ibilbidea, eta hura baita mugikorrean APP moduan eraman daiteke. Nahiz eta guk bezalakoa bazara, agian nahiago izango dituzu izkina bakoitzaren bueltan haiekin topatzearen ezustekoak. Baina ez nahastu, ipotx hauek gutxi dute ikustekoa umeen ipuinekin… Benetan, lorategiko ipotx hauek 80ko hamarkadan zehar sortu ziren erregimen komunistaren aurkako Alternatiba Laranja mugimenduaren adierazpen gisa, non zentsura barregarri uztea bilatzen zen, hiri osoan 350 inguru izatera iritsiz.
Gure ibilaldia unibertsitate-gunerantz zuzentzen da, non auzoak apal bihurtzen diren, fatxada koskatuekin eta baita pintatu gabe ere. Merezi du bere Unibertsitatea ikustea, non 13 Nobel sari arte heziak izan diren. Collegium Maximum, ederrenetako bat, Habsburgotarren garaiko eraikin barroko bat da.
Bazkariaren orduak pareko fatxadara garamatza: Pod Szermierzem, bar-jatetxe bat non oso gustura bazkaldu genuen eta garagardo bikain batzuk hartu genituen.
Egun hartan hainbeste bero egin zuen non bazkaldu ondoren ekaitz handi bat erori zen, baina gure ibilaldiarekin jarraitu genuen ibaiaren ertzean nondik Arenaren uhartea eta Katedralaren uhartea elkartzen eta Oder ibaiaren gainean inbutu bitxi bat osatzen ikus daitezkeen.
Gure ibilaldia Raclawiceko Panoraman amaitzen da, 114 m-ko pintura handi bat modu zirkularrean jarrita eta 3 dimentsioko efektuarekin. Garrantzi historiko handia du, izan ere 1893an pintatu zen eta armada poloniarrak errusiarra gutxiengoan garaitu zuen batailari egiten dio aipamena, 1793an. Ikusgarria eta ezinbestekoa iruditu zitzaigun hirirako bisita batean. Pintura hartzeko berariaz eraikitako eraikin zirkular batean bisitatzen da, sarrera erosi behar da eta pasaldiak ordu erdian behin dira audiogida baten laguntzaz.
Gaua egiteko parking doako bat erabili genuen, parke baten ondoan, oso gune lasai batean. Hemendik 127. zk. busa hartu behar da eta bi geldialdietan jaitsi erdigunera iristeko.
Koordenatuak: 51º 6′ 17.5″ E17º 0′ 51.7″
GORY STOLOWE PARKE NAZIONALA
Góry Stolowe edo Mahai mendiak Poloniako hegoaldeko mendilerro ikusgarrienetako bat dira, harri-formazio fantastikoz beteak. Park Narodowy GórStolowycheraino joaten gara Bledne Skalyren ibilbidea egiteko, glaziarrek utzitako ehunka harri izugarriz osatutako harrizko labirinto handi bat. Bideak, batzuetan oztopo-zirkuitu bat dirudienak, oso polita da eta gure semeari izugarri gustatu zitzaion. Nahiz eta onena irudiak ikustea izan.
Parkeko sarreratik gertu dagoen parking batean egin genuen gaua, non gau lasai bat pasatu genuen. Bledne Skalyra igotzeko edo jaisteko errepide bakar bat dago, horregatik zirkulazio-ordutegi finko batzuei erreparatu behar zaie. Lekuan komunak daude, eta kartelek erakusten dutenaren arabera, hainbeste harriren artean sugeak ere.
Gau-pasaren parkinga: N50º 27′ 38.9″ E16º 18′ 33.5″
BURUHEZURREN KAPERA KUDOWA-ZDRÓJEN
Bidaia orotan bisita ezohiko bat egon behar da eta kasu honetan baita makabroa ere. San Bartolome elizaren lorategietan kokatutako kapera bat da, Czermnan, Kudowatik 1 km-ra. Erabat estalita dago, hormak eta sabaiak, giza buruhezurrez eta hezurrez. Interesgarria zen, baina ez zitzaidan gustatu bisita bi arrazoirengatik: lehena bero egiten zuela eta lekuko edukiera presaka eramaten zutela da, halako puntu batera arte non airea falta zen. Bigarren arrazoia: jada Europan existitzen diren seietatik beste bat bisitatu dugu, Èvoran (Portugal) eta hura askoz interesgarriagoa da.
Kaperarako bisitaren ondoren, arratsalde kiskalgarri batean ur-bainu hartzea erabaki genuen Basen ur-parkean. Kontuz! Polonian ur-parke gisa ulertzen dutena askotan zurrustak dituzten antzinako igerileku termoludiko batzuk dira eta haiei txirrista bat gehitu diete eta listo. Hala ere merezi izan zuen, 2 €/pertsona freskatu ginen eta dutxatuta atera ginen 😉
SWIDNICAKO BAKEAREN ELIZA
Benetan bi dira Bakearen elizak, Swidnicakoa eta Jaworkoa. Guk lehena bisitatu genuen. XVII. mendean eraiki ziren katolikoen eta protestanteen arteko adiskidetzearen sinbolo gisa egurra eta buztina erabiliz, eta horrela kontserbatu dira gure egunetara arte, izanik gainera Europa osoko material hauekin eraikitako eraikin handienak. Bere kanpoko egitura apala barrualdeekin kontrastatzen du, pintatutako egurrezko zizelkaduraz eta irudikapen biblikoez jantzitako hormez beteak, halako puntu batera arte non liburu ireki bat dirudite.
KISIAZKO GAZTELUA
Kisiazko gaztelua, Behe Silesiaren perla bezala ezaguna, lan barroko erraldoi bat da eta Poloniako gaztelu handienetako bat Malborkekoarekin eta Wawelekoarekin batera. Eraikuntza izugarri hau baso handi batek eta mendiek inguratuta dago, nahiz eta poloniarrak “jauregiaren lorategiak” deitzen saiatzen diren. Daisy printzesa gaztelu honen historiako bizilagun garrantzitsuenetako bat izan zen, eta horregatik da begiratokira garamatzan bidean forjazko ate handi bat zeharkatzen dugula printzesaren burua irudikatzen duten bi esfingek zainduta, esaten dute edertasun handiko emakume bat zela… Baina, eraikin handi honek sekretu ilun bat gordetzen du, izan ere 1941ean alemaniar gobernu naziak gaztelua Hochberg familiari erauzi zion, lau mendetan zehar hari egon zen familia aristokratiko bat. Naziak berehala hasi ziren gazteluaren azpian lurpeko konplexu-sorta bat eraikitzen, Riese Proiektu (Erraldoi Proiektu) gisa ezagutu zena eta halako magnitudekoa izan zen non nazien kutxak husteraino iritsi zen. Azkenik, lan hau guztia erabili ez zen zerbait izan zen eta ez da jakin ere proiektuaren asmoa zein zen. Gaur egun gaztelua libreki bisitatu daiteke eta baita hondeatutako tunelen bat zeharkatu eta hura partzialki eskuragarria da. Bisita misteriotsu bat Poloniarako gure bidaia handiari agur esateko. Ez al zaizue iruditzen?
Polonian barrena egindako gure ibilbidean Nautilusek parke natural ederretatik, gaztelu handietatik eta egurrezko eliza ederretatik eraman gaitu. Bere basoetan galdu gara, eta haiek asko dira, hiri enblematikoenak eta oroitzapenerako monumentu bihotz-hunkigarriak biziki bizi izan ditugu, gainera, beti bere gastronomiaz gozatuz, izan ere benetako poloniarrak bezala jan eta edan dugu. Esatea besterik ez zaigu geratzen Poloniarako bidaia handi hau ez dugula erraz ahaztuko, liluragarria.
