Tolosaldea eskualdea bisitatzeko 10 arrazoi da emango dizugun guztia bere xarmen aurrean errenditurik eror zaitezen. Euskal eskualde gipuzkoar hau izaera eta errotutako tradizioak dituzten herrien habia txiki bat da, non urrats bakoitzean ibilbide kultural interesgarriak eta gure probintziako produktu gastronomiko bikainenak deskubrituko ditugun. Gainera, ez kendu begia gure Tolosaldean barrena kanper-ibilbideari bailara berdeen eta baso itxien artean doalako…Gipuzkoaren bihotzean barneratzen gara. Zatoz?

GURE ARRAZOIAK TOLOSALDEA ESKUALDEA BISITATZEKO

1- EROSKETA-GOIZA TOLOSAKO MERKATUAN

Tolosa aspalditik izan da bidegurutzea Frantzia, Gaztela eta Nafarroaren artean, non bidaiarien igarotzeak hiria merkataritzarako puntu estrategiko bihurtu zuen. Tradizio hau eta jarduera merkatalerako zaletasuna bizirik mantentzen dira bai bere denda eta bertako merkataritzan, bai larunbateroko bere astean behingo merkatuan.
Tolosako merkatuko bisita ezinbestekoa da, izan ere hemen biltzen dira Tolosaldeako produktu gastronomiko onenak: gaztak, eztia, baratze tolosarreko barazki onenak eta bere piparrak ospetsuak, Ibarrako piparrak jatorri-deiturarekin eta babarrunak, Tolosako babarrunak jatorri-deiturarekin.

Tolosko merkatua larunbatero egiten da eta hiriko hiru puntutan kokatuta topatuko duzue:

–El Tinglado edo Zerkausia, non garaiko produktuen barietate handi bat topatzen dugun.

–Barazkien Plaza: landareek, loreek, belar aromatikoek eta landaretxoek bizia eta kolorea ematen diote plaza honi.

–Euskal Herria Plaza: bideetako merkataritzaren esentzia gordetzen du. Hemen kanpoko produktu eta ehungintzako asko topatzen dugu.

Ezinezkoa izan zen tentazioan ez erortzea , Nola joan produktu paregabeak erosi gabe? Gainera, gure bertako ekoizleak babesteko momentua da, ez al zaizue iruditzen?

2– SANTA MARIA ELIZAREN GANGAREN GAINEAN IBILTZEA

Konturatu gabe, Santa Maria eliza Tolosaldea bisitatzeko beste arrazoietako bat bihurtu da, bere lekua irabazi du eta bidaiari orok Tolosatik igarotzean sartu behar duen must bat bihurtu da…Zergatik? – Pentsatuko duzue jada badakizuenok niri elizak ez zaizkidala ez hotz ez bero… – Bisitan zehar gure gidak, Bryanek, benetako historia-klase bat eman zigulako eta hark hiriaren eta probintziaren eboluzioa ulertzen lagundu zigun, bitxikeria pila bat kontatuz:
Santa Maria eliza estilo gotiko euskal-errenazentistako eraikin bat da (XVII. m.), baina Martín de Carrerak egindako fatxada barroko batekin. Barroko ia guztia bezala, nahiko kargatua da. Bere tamainagatik, sartu aurretik ere, harritzen du. Nabari da katedral baten antzeko zerbait eraiki nahi izan zutela eta Gipuzkoako eliza handiena izatea gertatu da. Behin barruan, deigarriena bere zutabe izugarriak dira, altuak eta lodiak neurririk gabe, horrela eraikiak tolosarrak konbentzitzeko sabaia ez zitzaiela gainera eroriko. Jakina, hainbeste sute ondoren edonor fidatzen da…

3-TXOKOLATEAREN HISTORIA DESKUBRITZEA RAFA GORROTXATEGIREKIN

Rafa Gorrotxategiren duela gutxi inauguratutako Txokolatearen Museoa hiri tolosarrerako gure bisitako geldialdi gozoenetako bat da. Usabal Poligonoko 14. zenbakira joaten gara, non benetako bidaia bat denboran zain dugun.

Ezustekoz handiz topatu genituen jatorri prekolonbiarreko metateak (txokolate-baba ehotzeko harriak) beste euskal batzuen ondoan; 200 txokolate-ontzi baino gehiagoren bilduma eder bat, bitxikeria handiak, hala nola Galletas Chiquilín etxearen txokolate-moldeak -gaileta horiek ezagutzen dituzue, ezta?- Eta kopatxo bibotedun frantsesen bilduma txulo bat. Haiekin barre batzuk egin genituen…

Denboran barrena bidaia honen amaierara iristen gara, txokolateak gozatua, gure ahosabaia probara jartzen duen dastaketa interesgarri batekin. Txundituta geratu nintzen ruby txokolatea probatu nuenean. Berehala erlazionatu nuen. Magnumek bere izozki berrietarako erabiltzen duen txokolate-mota da, “Mágnum Ruby” … Eta ni koloratzaile hutsa zela pentsatzen. Eta aholku bat, ez zaitezte joan bekaturik egin gabe! Izan ere Gorrotxategiren dendan benetako tentazioak daude.

4–OMENALDI TOLOSAR BAT EGITEA BOTARRI JATETXEAN

Tolosarako bisita batek gastronomia gipuzkoarraren sustraietan barneratzea suposatzen du: produktu freskoak, garaikoak eta Tolosaldeako baserrietatik datozenak. Haragi bikainak eta Pasaia edo Getariako portu hurbiletatik iritsitako arrainak eta gozokiak eta txokolateak gozogile tolosarrarenak bikaintasunez, Rafa Gorrotxategirenak.

Zein leku hobe hori guztia dastatzeko Botarri Jatetxea baino?

Tolosako Oria Hotelaren azpian kokatuta topatuko dugu. Bere espezialitateak parrila eta Tolosako babarrunak direla jakinda, ez zitzaigun asko kostatu aukeratzea:

1- Tolosako babarrunak dastatu genituen: benetako perla beltzak, ibarrako izkiren errazio batekin, gure piparrak frijitu gogokoenak. Benetako jakia! Jada badakizue babarrun hauek txikiak direla, beltzak eta erdian puntu zuri batekin. Oso bereziak itxuraz eta askoz gehiago zaporean eta ehunduran. Piparrez zer esango dugu… Udako benetako antoju bat dira!

2.- Tximistarri Entsalada: ia etxeko ateetaraino eraman ninduen plater bat, gatz usainarekin eta itsas zaporearekin. Hegaluze-solomoz eta antxoa marinatuz osatuta zegoen eta haiek apur bat karamelizatutako piquillo piperrekin kontrastatzen zuten … Izugarri gustatu zitzaigun.
Badakizue plater honek Igeldo mendiaren oinetan dagoen kala baten izena duela?

3.- Txipiroiak parrilan: Tolosa Gipuzkoaren bihotzaren barnealdean dagoelako, baina itsasotik nahikoa gertu bere produktu fresko guztiak bere jatetxeen mahaian izateko.

4.- Olagarroa erreta puree rustikoarekin eta alga erreekin: Izugarri gustatzen zait itsaskia eta izugarri gozatu nuen mokadu bakoitzarekin. Bi platerak nabarmentzen ziren produktuaren freskotasunagatik eta bere prestaketa kontu handiz egindakoagatik.

5.- torrija karamelizatua cookiesekin izozkiaz lagunduta.
Nire lagun Itzi eta biok jada ezin genuen gehiago, baina tentazioa indartsuagoa izan zen…
Badakizue zer dute berezia torrija hauek? Prestatzen diren ogia Rafa Gorrotxategik ekoizten duen panettonetik dator. Benetako gozamena.

Nahiz eta onena postrearekin ez amaitu, izan ere benetako plazera eta bazkari honi urrezko gailurra izan zen mahai-ondoan Txemarirekin hitz egitea, negozio hau duela gehiago baino kudeatzen duen chef eta ostalariarekin blogei buruz, sukaldaritzari buruz eta bizitzari berari buruz.
Hau luxua!

5- UMEAK BEZALA PASATZEA TOPICEN, TOLOSALDEAKO TXOTXONGILOEN MUSEOAN

Familian, bikotean edo bakarrik joan gaitezen, tarte on bat eskaini beharko genioke Txotxongiloaren Zentro Internazionala, Topic bisitatzeari, Tolosako Euskal Herria plazan kokatua. Europa osoan marionetaren artearen garapenerako zentro integral bakarra da. Duela 20 urte sortu zen Marionetaren Titirijai Jaialdi Internazional ezagunetik eta gaur egun marionetaren munduaren inguruko jardueren benetako irakin-leku bat da. Topicen bisita gidatuak, bisita antzeztuak, umeentzako eta helduentzako ikuskizunak, tailerrak proposatzen dizkigute… Bere korridoreetan galtzea benetako mundu imajinario batean murgiltzea da, non txotxongiloek historia ederrak kontatzen diguten.

Museoak gustatzen zaizkizu? Ez utzi euskal museoei buruzko gure artikulua bisitatu gabe; deskubritzeko mundu bat da.

6– MUSKERRAREN BIDEZIDORRA JARRAITZEA ASTEASUN

7– ASPALDIKO ERRITOEKIN LILURATZEA AMEZKETAN

“Argizaiola” da lurrean piztuta ikusten duzuena, ohol zizelkatu batean bildutako kandela bat. Euskaratik (argizari+ohola)= “. argizarirako oholak”. Elizen barruko lurperatzeak Euskal Herrian orokortu ziren XIII. eta XIV. mendeetan zehar eta praktika hau XVIII. mendearen amaierara arte iraun zuen. Ohitura Karlos III.ak debekatu zuen, elizetan izurriteak eta usain txarrak saihesteko. Hala ere, XX. mendearen bigarren erdira arte ikusi ahal izan dira Euskal Herriko elizetan.

Gaur egun argizaiolen tradizioa irauten duten lekuetako bat Amezketa da. Familia bakoitzak igandero bere argizaiola jartzen du “jarlekuaren” gainean, Elizaren barruan gordetzen duten familia-hilobia, eta argizaria pizten da. Gainera, familia bakoitzak eserleku bikoitza duen aulki bat du eta hark otoitz egiteko edo esertzeko balio du, momentuaren arabera, hilobiaren gainean kokatua, espazio mugatu bat geratuz horrela familia bakoitzarentzat . Aulkiak familia-izenekin grabatuta daude, beti emakumearenak, izan ere haiek dira igandero zeremoniaz arduratzen direnak. Eta nik pentsatzen nuen hau Arimen Gauean edo Domu Santu Egunean soilik egiten zela… Eta egia da hilobien gainean argizaria piztearen zentzua hildakoei bidea argitzea dela bizidunekin berriro elkartu daitezen. Modu horretan, inor ez da erabat joaten gogoratzen duen norbait dagoenean?

Ohitura ozeniko hau gertutik ezagutzeko bisita gidatua eta Amezketako eliza igande batean egin nituen @txindokikoitzalak antolatzen dituen bisita gidatuetan eta mila halako gozatu nuen.

8-TOLOSALDEAKO UPELTEGIAK BISITATZEA: sagardoaren eta txakolinaren artean

Tolosaldea sagardoaren eta ardoaren eskualde bat da eta zurrutada bakoitzaren atzean dago beti gure lurraldeko produktuei lotutako gure tradizio errotuak mantentzen diren ahalegina eta setatsua. Oraingoan sagardoz eta txakolinez blaitu gara. Ausartzen zara?

TXOTX ABURUZA SAGARDOTEGIAN

Beti da momentu ona gure gastronomiaz eta ohiturez gozatzeko, beraz larunbat honetan zenbait euskotravelbloggers bisita gidatu bat egitera joan ginen Aburuza Sagardotegira, Adunan.

1.-SAGASTIA BISITATU GENUEN

Han Josuk kontatzen digu Aburuza Sagardotegian sagardoa 12 eta 15 sagar-barietate artekoekin egiten dutela, beti ukitu azidoekin baina aldi berean leuna. Sagarrak oraindik zintzilik topatzen ditugu aste pare batean bilketa izango delako, uzta ahul dabilen urte batean.

2.- DASTAKETA GIDATUA

Sagardoaren mundua eboluzionatzen joaten da, beraz orain dastaketak ere kopan egiten hasi dira, aroma hobeto gordetzen duen eta koloreak garbi erakusten dituen ontzia. 4 ezaugarri nagusiekin geratzen gara: lasto kolorea, aroma frutatua eta itxura lohia, ahoan sagardo fresko eta leun bat da.

3.- EKOIZPENA

sagarraren bilketa eskuz egiten jarraitzen da kizkiaren laguntzaz, sagarrak sartzen diren ziri bat. Baina zapaltzea, prentsatzea eta botilaratzea jada oso mekanizatuta dago.

4.- TXOTX ETA SAGARDOTEGIKO MENUA
Ez dago sagardoa edalontzian puskatzearen zarata bezalakorik. Txotx! Sagardotegiko menu gozo bat jatea. (Argazkiek beren alde hitz egiten dute)
Nahiz eta egia esaten badizuet, ez nukeen erdia ere ongi pasatuko nire lagunen konpainiarik gabe: noradoa.blog, gulliver.van eta dreamingholidaystravel

HIKA BODEGAN GOZATZEA, TXAKOLINDEGIAREN KONTZEPTU BERRI BAT

Hau txarra den inbidia! Duela egun batzuk gure lagun Aitor eta Mar Pasaporte_a_wonderlandekoek hikabodega bisitatu zuten, Billabonan kokatua, eta hainbeste gustatu zitzaigun non han agertu ginen hura ezagutzeko, bere txakolinez eta bere sukaldaritza bikainaz gozatzeko.

HIKAren MAHASTIAK 🍇
Mahastiak gertutik ezagutzeko aprobetxatzen dugu… Hondarribia zuri eta Chardonnay barietateak ikusten ditugu eta haietatik oraindik mordo batzuk zintzilik daude eta espaldera-landaketa estilo katalan garbienean, mahatsondoak gaixotu aurretik salatari gisa balio duen arrosondo batekin.

BASERRI GARAIKIDEA
Robertok hartzen gaitu eta tour txiki bat egiten dugu Hika upeltegia ezagutzeko, eta hark azaltzen digunaren arabera baserri garaikidearen kontzeptua du: sagardoa edo ardoa ekoizten zen, bizi zen eta animaliekin elkarbizi zen leku gisa. Horregatik da terrazatik kanpoaldean baratze txiki bat eta oilategi bat ikusten ditugula. Bitartean, eraikinaren barrualdeak zerbitzu-gela batzuk ditu eta sala batzuk enpresa-bilerarik onenak egiteko.

HIKAren UPELTEGIAN 🥂
Altzairu herdoilgaitzeko upelen artean ibiliz Robertok azaltzen digu zein txakolin-mota ekoizten duten:
Txakolin arrosa: Hondarribia zuri eta Hondarribia beltza barietateen nahasketa. Afarian probatu ahal izan genuen eta txakolin oso leuna da, beraz botila hegan joan zen.
Txakolin zuria lías gainean mazeratuta, eta horiek hiltzen eta deposituen hondoan beste organismo batzuekin batera biltzen diren legamiak dira. Txakolin zuria kupelean hartzitua eta cava motako apardunak.

SUKALDERA ARTE: Hikan merkatu tolosarraren eta inguruko baserritarrei produktu fresko, kalitatezko eta garaikoen zuzeneko erosketaren defendatzaile handiak dira. Guztiak Hikaren sukaldeetara iristen dira., non jakin-min handiz sukalde ekonomiko bat funtzionamenduan eta parrila batzuk piztuta ikusten ditugun.

AFARI BAT TOLOSALDEAKO ZAPOREEKIN
Hain leku goxo batean afaltzera esertzea gozamena da, Gau hartan ezin izan genuen gozatu Billabonaren gaineko bista zoragarriak dituen bere terraza bikainaz, baina bai goxoenetako barrualde batez. Nahiz eta onena izan zen deskubritzea Hikako sukaldeen maila gure espektatiba guztiak gainditu zuela. Hain gureak diren produktuak dastatu ahal izan genituen, hala nola gildak, Tolosako babarrunak, perla beltzak bezala ere ezagunak, eta kabratxo-pastela.

9– EUSKAL ERRALDOIA EZAGUTZEA: ALTZOKO HANDIA

Miguel Joaquin Eleizegi XIX. mendearen erdialdean Altzon, Gipuzkoan, jaio eta bizi izan zen pertsonaia erreal bat izan zen. Iritsi zen tamaina izugarriagatik ezagun egin zen eta denborarekin historiaren eta herri-ipuinen parte izatera pasatu zen Altzoko Handia –Altzoko Erraldoia- gisa . Gainera, Altzoko Erraldoiaren historiak, ahanzturan galtzetik urruti, indarra hartu du azken urteetan film Handia bikaina egin ondoren, Jon Garaño eta Aitor Arregik 2017an zuzendutako pelikula, 2018ko edizioko Goya Sarien eta Feroz Sarien irabazlea. Pertsonaia sinestezin hau hobeto ezagutzera emateko, eta hura Perraulten ipuinetako batetik ateratakoa iruditu arren haragi eta hezurrezko pertsona bat izan zen, Interpretazio Zentro bat sortu da eta ibilbide bat bere historiaren zati bat oraindik gordetzen eta kontatzen diguten Altzoko lekuetan barrena. Hura ezagutu nahi duzu? Ibilbidea Altzo herriko plazan hasten da, baina deskubrituko duzuna benetan zer den jakin nahi baduzu, ikusiko duzu, eman begirada bat, hemen duzu ibilbide osoa.

10– IRUDIMENA HEGAN UZTEA URMARAN

Alkizan kokatutako benetako aire zabaleko museo honetan baso baten erraietan barrena ibili gaitezke, naturaren eta artearen arteko batasunaz blaituz. Pagoek, lizarrek, pinuek eta haritzek bidea zipriztintzen dute, eta tarteka, Koldobika Jauregiren harrizko eskulturekin topo egiten dugu, artista eta Chillidaren antzinako bekaduna.

Gainera, museo honetan irakurketak, errezitaldiak, erakusketak eta kontzertuak antolatu ohi dira… Beti natura betean.

Nahiz eta onena, beti bezala, amaieran kontatzen dizuet ☺️ : basoaren sarrian dago Thoreau espazioa, 2 urte, 2 hilabete eta bi egun pasatuko nituzkeen txabola bat…Ausartzen zara? Erreserbatu dezakegu.

Ikusten duzuen bezala, ez dira falta motiboak maleta egiteko eta Tolosaldea bisitatzeko 10 arrazoi hauekin etortzeko. Ptss! Eta guk bezala bidaiatzen baduzue, autokarabanan, Tolosak autokarabana-area bikain bat du eta handik irteera guztiak antola ditzakegu eta non gainera askatasunean bidaiatzen dugunok behar ditugun zerbitzu guztiak eskuragarri topatuko ditugun.

Azkenik, Tolosaldea bisitatzeko 10 arrazoi eman dizkizuet eta bat gehiago , Ez al zaizue iruditzen?