ZALDUN TEUTONIKOEN IBILBIDEA (Polonia II)

Zaldun Teutonikoen ibilbideak bere lehen geldialdira garamatza: Malbork. Hiri honek ez du inolako interesik eta kezkatu gabe aurrera jarraituko genuke, bere gaztelu zoragarria ez balitz, behin Orden Teutonikoaren Maisu Nagusiaren egoitza izan zena. Baina, nortzuk ziren zaldun misteriotsu hauek? Goazen ezagutzera! Bidean aurrera!

Jerusalemeko Teutoien Santa Mariaren Ospitale-zaldunen Ordena Palestinan sortu zen XII. mendean, gurutzadetan borrokatzen ziren germaniarrei laguntzeko sendagile-talde gisa. Denborarekin monje-militarren talde bihurtu zen, Zaldun Teutoniarrak, Europa iparraldeko eremu pagano hau su eta odolez kristautzeko Europara iritsi zirenak, Prusia eta Itsaso Baltikoko herrialdeetarako (Estonia, Lituania eta Letonia) alemaniar espantsioaren bultzatzaile bihurtuz. Orden Teutonikoak zuzendutako espantsio militar honek Prusiako erresumari sorrera eman zion eta Alemania eta Poloniaren arteko mugako gatazkak sortu zituen, 1945ean soilik konponduko ziren gatazkak, Bigarren Mundu Gerra amaitu ondoren.

Polonia iparraldean Vistula ibaiaren ertzetan dauden hiri guztiak menderatzen joan ziren, horregatik hartzen du gure ibilbideak izen hori eta Gdanskdik Torunera garamatza, Gniew, Grudziadz eta Chelmnotik igaroz.

MALBORK

Malborkeko gaztelua goiz bisitatu nahi genuenez, gaua herrian bertan igarotzea erabaki genuen, gazteluaren aparkalekutzat erabiltzen dutenaren ondoko aparkaleku batean. Aparkalekua gauez doakoa zen eta egunez, larunbata zenez, ez zen ordaintzen. Furgoneta hemen aparkatuta uztea gomendatzen dugu, gazteluarena garestia ateratzen baita lehen hiru orduetan, eta hori, kasualitatez, gaztelua bisitatzeko behar den denbora gutxi gorabehera da.

Malborkeko edo Marienburgeko gaztelua harritzeko eraiki zuten, boterea erakusteko eta, aldi berean, etsaia uxatzeko. XIII. mendekoa da,baina armada sobietarrak txikitu zuen eta berreraikitze-lan zorrotzari esker gaur egun ikusgarri dago eta Gizateriaren Ondarea da. Eraikin-multzo handia da eta hiru zati ditu: Gaztelu behea, Erdiko Gaztelua eta Gaztelu Garaia.

Gaztelu Behea ia berreraiki gabe dago eta praktikan bisitaren interesetik kanpo geratzen da. Han daude sarrerak eskuratzeko leihatilak.

Erdiko Gaztelua arma-patio handi bat izateagatik nabarmentzen da; han han-hemenka dauden hainbeste hamaketako batean edo zuhaitzen itzalpean atseden har daiteke. Eraikin honetatik gehien gustatu zitzaiguna ospitalea edo errefektorioa izan zen.

Gaztelu Garaia: hiruetan interesgarriena da, zaharrena eta ordenaren Maisu Nagusiaren egoitza. Pelikuletakoa den zubi altxagarri batetik sartzen da, zuzenean erdian putzu bitxi bat duen patio apal batera pasatzeko. Zati honetako bisitan gehien gustatu zitzaiguna jaki-tokia, okindegia eta sukaldea izan ziren, non monjeen tresnak, menua eta antolaketa ikus daitezke; beirateak erakusten dituzten sala, ez beirateengatik berengatik, baizik eta horiek eraikitzeko erabiltzen zituzten teknikak urratsez urrats azaltzen dituelako; eta azkenik, Santa Maria eliza, arku gotiko polikromatu batetik sartzen dena.

Gazteluaren barrualdea bisitatu ondoren, ez ahaztu ibaiaren beste aldera igarotzea. Handik multzoaren argazki ederrak ateratzen dira eta eraikinaren beste ikuspegi interesgarri bat ikus daiteke.

GNIEW

Zaldun teutonikoen lehen konkista izan zen Vistularen mendebaldean. Bere irudi ederrena urrutitik aurkitu genuen.

GRUDZIADZ

Grudziadzera iritsi ginen Vistula zeharkatzen duen metalezko zubi handia igaroz, eta handik ikusten da dagoeneko zer dagoen gure esperoan. Hiri txiki hau zaldun teutonikoen ordenak gotortu zuen eta gaur egun gazteluaren hondakin gutxi batzuk gordetzen ditu alde zaharraren goiko partean, baina ikusgarriena etxeek berek, aspaldiko aletegi gotikoek, hiriaren harresiak nola osatzen dituzten ikustea da. Sarrera nagusia, Uraren Atea- Brama Wodna-, aspaldiko errota baten eta esklusa baten ondoan, hiri osoko txoko xarmangarriena da.

Guk gehien gozatu genuena harresien kanpoaldean paseatzen eta gero eskailera batzuk igoz hirian barneratzen izan zen. Plaza nagusia nahiko soila da, baina oso bizia aurkitu genuen, musika-kontzertu batekin eta bertakoz beteta. Grudziadz eraikin dekadente askoz zipriztinduta dago, non fatxaden zatiak ahal izan duten arte zaharberritu dituzte, eta norbaitek distira eman diezaion esperoan dauden eraikin interesgarri ugariz.

Grudziadzeko sarreran, zubia igaro bezain laster, kirol-portuaren ondoan dagoen AC area aurkitu genuen. Areak belardun partzelak ditu, non kanpineko elementuak atera daitezke, argindar-hartunea, komunak eta dutxak, edateko ura eta ur gris eta beltzen deskarga-puntua. Gainera, eremua kamerez zainduta dago eta aurretik bizikleta-bide bat igarotzen da hirira paseoan joateko. Guk gaua han igaro genuen eta oso leku lasaia izan zen.

CHELMNO

Orden teutonikoaren gune garrantzitsua izan zen. Irakurri ditugun gida guztietan hiria bisitatzea gomendatzen dute, baina egia esan guk alde batera utz zitekeela esango genuen, igandean eta merkatu-egunean han erori izan ez bagina. Batez ere postuen artean begira-begira ibiltzen gozatu genuen, non tomatez, albahakaz eta berakatzez lurrindutako gazta, bertako garagardo artisauak eta Poloniako artisautza-pieza bat erosi ahal izan genituen. Hori bai, Chelmnok adreilu gorrizko eraikin oso interesgarri asko ditu, baina oso sakabanatuta alde zahar osoan, eta bere multzoa ez zitzaigun aipagarria iruditu.

Aparkatzeko alde zaharrera hurbildu ginen eta han furgoneta arazorik gabe utzi genuen.

TORUN

Torun, Gdanskekin batera, zaldun teutonikoek konkistatutako hirien ibilbide honetako hiri ikusgarriena da eta ibilbidea amaitzeko urrezko brotxea.

Polonia osoko alde zahar hobekien kontserbatutakoetako bat du, Bigarren Mundu Gerran bonbardatua izatetik salbatu zelako. Guk Hiri Zaharra (Stare Miasto) bisitatzen jardun genuen, hiriko eremu ederrena eta biziena baita. Interesgune ia guztiak Hiri Zaharreko plazaren inguruan daude, Rynek Staromiejski. Han dago udaletxea, XIV. mendeko adreilu gorrizko eraikin gotiko ikaragarria.

Aurrean oso argazkitua den Kopernikoren estatua aurkitzen dugu. Kopernikoren Etxea, han jaio zela diotena, ere alde batera utzi ez genuen lekua da. Ez da ziurra astronomo ospetsua eraikin honetan jaio izana, baina ikustea merezi du.

Ilunabarrean paseatu genuen eta kai inguruan eta Vistularen ertzetan ibilbide polit batez gozatu genuen, non hobeto ikusi ahal izan genituen ateak (Klaustroaren Atea eta Nabigatzaileen atea) eta hiriko harresiak.

Haurrekin bidaiatzen baduzue, joko baten ideia uzten dizuegu:

Hiri osoan estatua bitxiak bilatu.

Bai, Torun estatua txiki eta bitxiz gainezka dagoen hiria da, eta gutxien susmatzen den lekuan aurki ditzakegu, teilatu baterantz begiratzean edo horma baten gainean… Oso deigarriak eta kale-oinean daudenak txakurra eta aterkia, astoa (udaletxearen aurrean-aurrean) eta iturriko igelak dira…denak urreztatuak eta oso deigarriak, nahiz eta begirada altxatu eta bilatzen baduzue askoz gehiago aurki ditzakezuen, eta jakina da gehien aurkitzen duenak irabazten duela.

Aparkatzeko eta gaua igarotzeko Vistularen ondoan dagoen aparkaleku batean kokatu ginen, alde zaharretik pausu batera, ezin hobea gure kasuan bezala gaua pasatu eta hiria bisitatu nahi bada.

Ikusten duzuenez, hau historiaz betetako ibilbidea da eta hirien ateetara garamatza, agian turismoari dagokionez nahiko ezezagunak diren hirietara. Baina guri geure bidea jarraitzea eta bidaiak erakustea gustatzen zaigu. Ikusten duzuenez, ibilbide honetan atzoko eta gaurko Poloniarentzat garrantzia duten hiri batzuk kokatu ditugu, historiaz ikasi dugu, baina bertako gastronomiarekin ere flirteatu dugu….Jarraitzen dugu geure bidaia handiarekin, Polonia liluragarria?