OARSOALDEA: PLANIK ONENAK PASAIAKO BADIAREN ONDOAN
Euskal Kostaldera turismo egitera bazatoz eta Pasaiako badia bisitatzea pentsatu baduzue, baina planik onenak egin nahi badituzue; gonbidatzen zaitut ez bakarrik Pasaiako badia ezagutzera, baizik eta eskualde osoa, Oarsoaldea. Historiaz, kulturaz eta gastronomia bikainez beteriko eskualde gipuzkoar bat deskubrituko duzu. Hemen topatuko dituzu planik onenak, familian, bikotean edo lagunekin. Goazen!
Joan den apirilean Gipuzkoa Turismoak aukeratu ninduen “Gaur Nirekin” turismo-kanpainan Instagramen bidez parte hartzeko eta Oarsoaldea ezagutzera emateko, nire begien bidez eskualde honetan egin daitezkeen planik onenak erakutsiz. Haiek ezagutzeko gogoa duzue?
✴TURISMOAN PASAIAKO BADIAN BARRENA ETA ESKUALDEKO PLANIK ONENAK
Oarsoaldea Pasaiako badiaren zaindari leiala da, baina baita historiaz, kulturaz eta gastronomia bikainez beteriko eskualde bat ere. Utzi zure burua liluratzen bere paisaien edertasunaz, aspaldiko historiez eta bere maila gastronomiko bikainaz, non arrainak eta itsaskiak itsasotik mahaira zuzenean iristen diren. Deskubritu nirekin Oarsoaldea, hazi nintzen Gipuzkoako eskualde xarmagarria, ahaztuko ez duzun oporretarako planez beteriko proposamen batean.
Oarsoaldea eskualdea Lezo, Errenteria, Pasaia eta Oiartzun herriek osatzen dute eta hura ezagutzeko modurik onena mapa honetan erakusten dizkizudan plan bakoitza jarraitzea da. Eman begirada bat!
✴OIARTZUN, MEATZE-IRAGANA
📝ARDITURRI, ESPERIENTZIA BAT LURPEAN
Arditurriko meategiak, erromatar garaitik 1984ra arte esplotatuak, Aiako Harria Parke Naturalaren oinetan daude. Haietaz esaten dute “Laurehun gizonek berrehun urtez lanean ez luketela nahikoa izan galeria hauek guztiak zulatzeko” . Meatze-eremu honetatik batez ere zilarra eta burdina atera ziren. Gaur egun benetako esperientzia batez gozatu dezakegu lurpean bere bisitarekin, eta hark parkearen etxea eta bere galerien zati bat biltzen ditu.
Bi bisita-mota egin ditzakegu:
1️⃣Bisita funtsezkoak 180 metroko ibilbide eskuragarri batean garamatza, pasabide egokituaren bidez goiko galerietan barrena. ♿ Bisita hau mugikortasun murriztua duten pertsonek ere egin dezakete.
2️⃣Meategia sakonki bisitatzeak lurpeko paisaiaz gozatzen eta erromatar hondar batzuk identifikatzen uzten digu. Bisita honetan maila jaitsiko dugu eta erabiltzeari utzi zioten erromatar galerien ahoak miresteko edo ur-iragazte handien aurrean harritzeko aukera izango dugu.
Meategia sakonki bisitatzea gomendatzen dizuegu, esperientzia autentikoa iruditu zitzaigun.
Bisitarako ezinbestekoa da oinetako erosoak eta polar-bildukia eramatea, bai neguan bai udan. Ikusiko duzue galerietako tenperatura nahiko baxua dela.
Familian bazoazte, meategiak Errenteria eta Oiartzun lotzen dituen bidegorriaren amaieran daude, beraz aproposa da bizikletan igota edo udan Oiartzungo plaza nagusitik, Don Eztebe Plazatik, abiatzen den tren turistikoan iristeko. Plaza berean dago turismo-bulegoa, non sarrerak erosi ditzakezuen.
Azkenik, ez ahaztu bidean geldialdi bat egitea eta indarrak berreskuratzea Olaizola edo Tolare jatetxeetan, biak bidegorriaren bidean kokatuta.
✴ERRENTERIA ETA BERE MUSEO ONENAK
📝FANDERIAKO ERROTA ETA IBAIAREN INTERPRETAZIO ZENTROA
Fanderiako errota gaur egun etxe modernoen artean fagozitatuta topatzen dugu Fanderia auzoan, Errenterian .
8 harriko errota handi hau burdinola nagusi gisa sortu zen 1450ean eta geroago Aragorriola fanderia bihurtu zen. 1828an, beste aldaketa bat izan zuen eta mende bat baino gehiagoz irina ehotu zuen errota zoragarri bat bihurtu zen, 1955ean erabat aldatu zen arte pentsu-fabrika bihurtzeko: “Fanderiako pentsuak, “Ez merkeenak, bai onenak” zioen garaiko Radio San Sebastiánen iragarki batek. 1996an bere bidea amaitu zuen fabrika bat.
Ez galdu zortzi harriko benetako bitxi honen bisita doakoa, funtzionamenduan ikusi ahal izango duzuena, baita Ibaiaren Interpretazio Zentroarena ere, bisitarien sentsibilizazioan ibaiaren ekosistemarekin fokua jartzen duen erakusketa bat.
️Azkenik, ez zaitezte joan bakailao-pintxoa probatu gabe Burdinola bar-jatetxean, Fanderiako Errotan. Museoaren goiko solairuan bertan kokatuta dago.
📝JANTZIAREN ZENTROA, JANTZIAREN EUSKAL MUSEOA
Kapitain Etxearen ateak zeharkatzean, XVII. mendeko eraikin zoragarri bat, Jantziaren Zentroa topatzen dugu, Errenteriako Jantziaren Euskal Museoa . 1996tik Iraultza Dantza Taldea jantzi eta janzkerak ikertzen eta biltzen ari da, eta haiek txandakatzen joaten dira eta Errenteriako hirigunean kokatutako jantziaren museo handi txiki honetan erakutsiak izaten.
1500 pieza baino gehiago dituzte, guztiak originalak, eta haiek beren lekua topatzen joaten dira urtean zehar gertatzen diren erakusketa anitzetan. Bere bisitak benetako bidaia bat suposatzen du denboran (XVIII. m.- XX. m.) eta hark modaren historia eta Euskal Herrian nola janzten zen gertutik ezagutzera eramaten gaitu.
Jantziaren zentroak asteburu bakoitzean eta jaiegunetan irekitzen ditu bere ateak, baina udako garaian gai anitzeko gaueko pasaldiak egin ohi dituzte. Beti da ezustekoa. Ez galdu bere hurrengo erakusketak, harrituko zaituzte.
📝GAZTELU OSTATUA, MOKADURIK ONENA
Bisita batetik bestera ziur gure gastronomia probatzeko gogoa duzuela. Beraz, hemen uzten dut proposamen bat Oarsoaldeako eta Pasaiako Badiako mokadurik onenetako batekin patrika guztien eskura.
Gaztelu Ostatua jatetxea Errenteriako alde historikoan dago, lehen deskribatu dugun Jantziaren Zentroa museotik oso gertu. Lokala Ertzibengoa Gaztelumendi familiarena da 1988tik, bere abizena negozioaren izenari lotuz. Gaur egun Haritz Ertzibengoak, esperientzia handiko sukaldariak, kudeatzen du lokala arrakasta handiz, beti dago gainezka, izan ere bai bere eguneroko menua bai asteburuko menua ikusgarriak dira. Bere platerak oparoak dira, produktu fresko eta bertakoetan oinarrituak eta oso landuak. Galdu ezin duzuen geldialdi gastronomikoa.
📝AITZETAKO TXABALA, GURE ONDARE ZAHARRENA
Aitzetako Txabala trikuharria Zamalbide auzoan dago, Errenterian. Agian eskualde honetako, Oarsoaldeako, monumentu megalitiko eskuragarrienetako bat da. Zamalbideko aparkalekutik abiatuta, izen bereko jatetxearen parean, San Markosko Gotorlekuraino igotzen den pistatik ibilaldi labur bat basoko soilgune batera garamatza, non Neolitoko monumentu honetaz gozatu dezakegun. Ingurune magiko batean dago, haritz amerikarrez inguratuta… Ibilbidea ezagutu nahi duzue?
1️⃣Zamalbideko ermitaren ondoan aparkatuko dugu eta San Markoko gotorlekurantz igotzen den pista hartuko dugu.
2️⃣1,6 km egin ditugunean bidegurutze batera iritsiko gara. Txoritokietarantz joango gara (ezkerrera).
3️⃣Laster basoan barneratu behar dugula adierazten diguten kartel batzuk topatuko ditugu, non 10 minutu oinez eta gero Aitzetako Txabala trikuharria topatuko dugun.
Familia osoarentzat aproposa den ibilaldi bat, eta hura gure Wikiloc profilean topatu ahal izango duzu, ibilbidea xehetasun osoz ikusteko.
📝PLAN IZUGARRIA FAMILIAN: HEGAZTIAK ASKATASUNEAN JARTZEA
Geldialdi bat egiten dugu bidean atseden hartzeko Listorretako autokarabana-arean, eta hura gainera aisialdi gune bat da oso zuhaiztua den ingurune batekin eta itzal asko duena. Gainera, mahaiak, barbakoak, iturria ditu…Aproposa arratsaldea aire zabalean pasatzeko.
Areatik metro gutxira eskualdeko familiako planik onenetako eta hunkigarrienetako bat egin dezakegu: Arrano Etxean artatu eta berreskuratu diren hegaztiak askatasunean jartzea, Igeldo mendian (Donostia) kokatutako basa-faunaren berreskuratze eta fauna exotikoaren erreskate zentroa. Gipuzkoako Parketxeak, Gipuzkoako parke naturalen sarea, dira noizean behin mota honetako jarduerak antolatzen dituztenak.
➡️Zer jakin behar duzu?
✅asteburuan egin ohi da.
✅ Jarduerak Gipuzkoako Parketxeaken sareetan iragartzen dira eta izena eman behar da.
✅Ezinbestekoa da manta bat eramatea. Tarte luze batez eserita egongo zara belar hezearen gainean.
Gure kasuan Arrano Etxera zaurituta iritsi ziren urubi arrunt baten eta zapelatz arrunt baten askatasunean jartzera joan ginen. Lehena, harrapatzearengatik eta bigarrena hegal bat kaltetuta.
Jardueran zehar Arrano Etxeko arduradunetako batek parte hartu zuen zentro honen historia eta egiten duten lana azaltzeko. Ondoren, Txomin baso-zaina entzun genuen, eta hark bi hegaztien ezaugarriak azaldu zizkigun. Azkenik, hegaztiak gertutik ikusi ahal izan genituen eta, minutu batzuk geroago, nola hegan egiten zuten askatasunean.
Zalantzarik gabe jarduera aproposa txikienak naturarenganako eta basa-faunarenganako errespetuan sentsibilizatzeko.
✴LEZO, ALDE HISTORIKO HARRIGARRI BAT
📝LEZOKO ALDE HISTORIKOA
Lezo herria herabeti begiratzen dio Pasaiako badiaren gune industrialenari, baina ez horregatik da xarmetan urria. Merezi du ibilbide kulturala egitea eta hark bere kale nagusian edo Kale Nagusian ibiltzera garamatza, bere arkitektura- eta arte-ondareaz gozatzeko. Kale honetan etxe armarridunen eta XVI. mendeko eraikinen bilduma on bat gordetzen da. Erreparatu eta irakurri egurrean zizelkatutako etxe bakoitzaren izenak.
📝KRISTO SANTUAREN BASILIKA
Bere kale nagusia zeharkatu ondoren zabaltzen den plazak oraindik bi arkitektura-bitxi eder gordetzen ditu: XVIII. mendeko Udaletxea eta Kristo Santuaren Basilika.
Egungo udaletxea 1742an amaitu zen eraikitzen. Bizitza asko izan dituen eraikin bat izan da, izan ere bere historian zehar kartzela, artxibo, erizaindegi, bilera-gela, taberna eta armategi izan da.
Baina bisitatu gabe utzi behar ez duzun zerbait badago, Kristo santuaren basilika errenazentista da, Europa osoan balio artistiko handiko estilo gotiko-bizantziarreko Kristo bizargabe bat gordetzen duten gutxietako bat.
✴PASAI DONIBANE, EUSKAL KOSTALDEKO BENETAKO ARRANTZA-HERRI BAT
Pasaia lau barrutitan banatzen da: Pasai Donibane edo San Juan, San Pedro, Antxo eta Trintxerpe; guztiak Pasaiako badiaren inguruan. Hala ere, xarma gehien duena eta arkitektura, tradizioak eta itsas izaera hobekien gorde duena zalantzarik gabe Pasai San Juan da. Bere txoko eder guztiak deskubritzeko modurik onena herriak duen kale oinezko bakarretik eta bizilagun ez direnentzat trafikoari itxia dagoenetik ibiltzea da.
San Juan Kalea da gure ibilaldian eramango gaituen kale nagusi estu eta harriztatua, Bizkaia auzotik hasita Alabortzaraino. Harrizko etxez, jauretxez eta etxe azpiko pasabide ederrez josita dagoen bide bat dugu zain eta haiek euskal baleazaleek Terra Novaraino (Kanada) itsasoak zeharkatzen zituzten garaiarekin amets egitera eramango gaituzte.
📝BIZKAIA AUZOA
Ibilaldia Bizkaia auzotik abiatzen da, ontziolen antzinako auzoa, non Platain etxea (XVI. m.) behatu dezakegun, Pasai Donibanen gordetzen diren eraikin zaharrenetako bat.
San Juan Kalean barneratu aurretik Arizabalo jauregia topatuko dugu, XVII. mendeko eraikin bat eta estilo barrokokoa eta hark egungo udaletxea hartzen du. Arizabalo aspalditik hiri honi oso lotutako abizena da, izan ere garai batean portua Arrizabala bezala ezagutzera iritsi zen, portuaren kanpoko sarrerak zituen harlauza handiei dagokionez.
📝MIRANDA ETXEA ETA VICTOR HUGO ETXEA
Gure ibilaldiak zenbakitutako eta izenak erakusten dituzten egurrezko zizelkaduradun harrian eraikitako etxeen artean garamatza, Pasaiako badian jada behatzen ari garen zerbait. Guztien artean ez zaizue oharkabean pasatuko Miranda Etxea (XVI. m.), estilo errenazentistako etxe noble bat, hormari enbotatutako bi zutabez apaindutako fatxada nagusiarekin. Etxe honi erantsita Gaviria Etxea datorkio edo herri-izenez ezagutzen den bezala “Victor Hugoren Etxea”, XVII. mendeko etxe tipiko bat portu naturalaren ahoaren gaineko bista ederrekin. Ikusten duzuen bezala, dramaturgo frantses ospetsuak ere ezin izan zion eutsi Pasaiako badiaren xarmei eta hau izan zen bere bizilekua 1843an.
📝CASA CÁMARA JATETXEA, ITSASKIA ITSASOTIK PLATERERA
Gure bidean geldialdi bat egitea derrigorrezkoa da Gipuzkoako kostaldeko gune honen gastronomia bikaina probatzeko, non “pintxoz” arrantzatutako legatza, kokotxak eta oilarra diren jatetxeen mahaietan zerbitzatzen diren jaki batzuk, bere itsaski bikaina ahaztu gabe. Kapritxo bat eman nahi badiozue zuen buruari, Casa Cámara familia-tradizio handia duen lokal bat da, non itsaskia itsasotik mahaira zerbitzatzen duten jatetxearen azpilurrean gordetzen dituzten bizitegi naturalei esker, eta hark itsasoaren gainean flotatuko balu bezala ematen du.
📝SANTIAGO PLAZA
Kaleak bere amaiera jotzen du Santiago Plazan isuriz, mendiaren eta itsasoaren artean kokatutako leku bat, kolore gorriz, berdez edo urdinez pintatutako egurrezko balkoiadak dituzten etxe lerdenez inguratua. Arkitektura herrikoi eta itsastarraren benetako bitxia. Eraikin guztien artean antzinako Udaletxea (1735) nabarmentzen da. Gogoratzen dut ni txikia nintzenean han joan behar izaten zen edozein tramite administratibo egitera eta abentura oso bat izaten zen, izan ere badiaren beste aldetik iristeko biderik azkarrena portuaren ahoa motoran zeharkatzea zen.
📝BONANTZAKO KRISTO SANTUAREN BASILIKA
Plazatik ateratzean Bonantzako Kristo Santuaren Basilikaren eraikin arrosakararekin topo egingo dugu. Pasai Donibaneko lehen parrokia izan zen (XVII. m.) eta bere “Lintxua” atea ekaitz-egunetan arrantza-ontzien itxaronaldirako babesleku gisa erabiltzen zen. Kristoaren irudia misteriotsuki gurtua izan da … Arrantza-herri honen ahozko tradizioak kontatzen du arrantzale batzuek itsasoan flotatzen topatu zutela, erreskatatu zutela eta Bonanzako eliza honetan kokatu zutela. Orduz geroztik ez bakarrik pasaitarrek gurtu dute, baizik eta merkataritza- eta gerra-ontzien tripulazio osoek eta baita noizbehinkako kortsario batek ere, Bonanzako Kristoarentzat dohaintzak eta mezak eskaintzen zituzten. Dena dela ere, eliza da bidearen gainerakoari izena ematen diona, Bonanza Ibilbidea edo Bonanza Pasealekua, eta hark itsasoaren ondoko ibilaldi atsegin batean garamatza.
📝KALABURTZA ETA ALABORTZAKO KANTINA
Gure ibilaldia itsasoaren ondoan jarraituz, kantina bihurtutako antzinako merendero bateraino iritsiko gara. Herritik jada urrundutako puntu honetan eta Pasaiako badiaren aho handira begira dago xarma gehien duten txokoetako bat, non Aste Santutik udaren amaierara arte itsasoaren ondoko bazkari gozo batez gozatu ahal izango dugun. Banku jarraituak dituzten mahai sinple batzuek lagun-koadrilek edo familiek leku bikain honetaz gozatzea ahalbidetzen dute. Gomendatzen dizuet sardina erreak edo oilasko errea patatekin eta entsaladarekin sagardo botila batez lagunduta. Benetako luxua konpainia eta itsasora begiratzea da.
Ibilaldia amaitzeko, ehunka metro bat aurrerago Kalaburtza topatuko dugu, aldi batetik hona hondartza gisa egokitu den kala txiki bat, non bertakoak, eta noizbehinkako turista azkar bat, udan freskatzera joaten diren. Nahiz eta kalaren hondoa haretsua izan ur-oinetakoak eramatea gomendatzen dizuet, izan ere ureraino sarbidea goroldioz estalitako harkaitzez beteta dago. Lekuak iturria eta dutxa modura bi ur-zurrusta handi ditu eta haiek Jaizkibel mendiaren magaletatik zuzenean iristen dira. Benetako dutxa ekologikoa.
📝 TURISMO AKTIBOA PASAIAKO BADIAN: URPEKARITZA JAIZKIBELGO ITSASLABARRETAN
Pasaiako badian turismo aktiboko jardueretako bat eta galdu ezin dituzun plan horietako bat Euskal Kostaldeko itsas hondoak ezagutzea da. Non? Ohikoa da Kalaburtzan urpekaritza-bataioak edo -praktikak egiten ikustea Buceo Donosti urpekaritza-eskola pasaitar hurbiletik etorritako ikasleak eta irakasleak. Nik bezala PADI Open Water Diver ziurtagiria baduzu eta itsas hondoen maitalea bazara, jakin behar duzu Pasaiako badiaren inguruan murgilaldi-puntu kopuru handi bat dagoela eta haiek zain dituzula gozatzeko.
📝MOTORAN ZEHARKATU ETA ALBAOLA BISITATU
Baliteke Pasaiako badian turismoa egiteko familiako planik tipikoenetako bat San Juanetik San Pedrora portuaren aho naturala motora-txalupan zeharkatzea izatea. Betidanik ezagutu ditut motordun ontzi hauek, eta haiek pasaitarrei bi ertzen arteko garraio-modu gisa balio diete. Minutu gutxitan ontzialeku batetik bestera eramaten zaituzte 80 zentimoren truke eta gainera gurekin bizikleta eraman dezakegu . Jada beste ertzean, Pasaia San Pedron, interes handiko bisita kultural pare bat dugu:
➡ALBAOLA, EUSKAL ITSAS FAKTORIA
Azkorretako antzinako ontziola museo eta ur-ertzeko zurgintzaren eskola internazional bihurtuta espazio paregabe eta berritzaile bat da. Albaola, Euskal Itsas Faktoria, euskal itsas ondarearen zaindari zelotea da eta horregatik ezinbesteko bisita bat da Oarsoaldea eskualdean. Albaolako proiektu ikusgarriena San Juan Baleontziaren, XVI. mendeko euskal baleaontziaren, erreplikaren eraikuntza da, eta hura Kanadako kostaldeen parean hondoratu zen. Bere eraikuntzaren gauza bereizgarriena eta harrigarriena, eta hura zazpi urte lehenago hasi zen jada, garaiko jatorrizko materialak eta eraikuntza-teknikak erabiliz egiten ari dela da. Noizean behin, gainera, beste ontzi-mota batzuk egiten dituzte, hala nola Sándolo S’cipión hau, Venezia hiriaren 1600. urteurrenaren motiboz eraiki zuten ontzi-mota veneziar bat, eta haren uretaratzera joateko pribilegioa izan genuen 2021eko maiatzean.
Ikusi argitalpen hau Instagramen
📝LUCRETIA BELA-ONTZIAN NABIGATU
Baina Albaolaraino iristeko beste modu bat dago, originala bezain erromantikoa. Lucretia bela-ontzi klasikoaz da. 1927an eraiki zen eta hainbat jabeetatik pasatu eta mundu erdia nabigatu ondoren Pasaiako portura iritsi zen bertan geratzeko eta Ostarte Sailingen eskuetan gaztetzeko, hura erosi eta zaharberritu zuen bela-ontzietako itsasbidaien enpresa. Udako hilabeteetan eta urrira arte nabigazioaren bitxi hau Donostiako badiako kaietatik abiatzen da bi orduko itsasbidai bat egiteko eta Albaolako kaietan lehorreratzeko. Bela-ontzian ibilaldi hau, Euskal Kostaldeko zatirik politenetako baten gaineko bista pribilegiatuez gozatuz, Albaolako sarrerarekin batera eskaintzen da Donostiako turismo-bulegoetan . Badien arteko ibilaldi bat inork galdu beharko ez lukeena.
📝ILUNABARRAK PASAIAKO BADIAREN GAINEAN
Ez dago bidaiarik eguzki-sarrera eder bat ikusteko bere txoko berezia ez duenik, eta niri gustatuko litzaidake hau amaitzea, itsasora begira lasaitzeko bi gomendiorekin.
LA PLATAKO ITSASARGIRAKO BIDEA: MENDI-IBILIEN IBILBIDE EDER BAT EUSKAL KOSTALDEAN BARRENA
Proposatzen dizuet txango labur bat egitea eguna amaitzeko eguzkiaren azken izpiez, brisaz eta itsas usainaz gozatuz La Platako itsasargirako bide erdian dagoen begiratoki batean, baina onena da nire ibilbideari begirada bat ematea 😉
📝ILUNABARRA JAIZKIBEL MENDIAN
Ezin dugu esan Oarsoaldea ezagutzen dugula Jaizkibel mendiaren gandorrera igotzen ez bagara, lau gurpileko pilotuen, naturaren maitaleen eta txangozaleen meka… Baina beste post oso bat beharko genuke gordetzen diren altxor guztiak deskubritzeko, Pasaia eta Hondarribia herri auzokidearen artean. Oraingoan, irudi bat besterik ez dut beharko Jaizkibelera igotzeaz konbentzitzeko.
Euskal Kostaldea ezagutzen jarraitu nahi duzu? Gure ibilbide osoa kanper-furgonetan irakur dezakezu klik batean⬇
Leku autentikoz, gustu guztietarako museoz, familiako momentuz, naturan barrena ibilbidez eta gastronomia onenaz kargatutako plan hauek irakurri ondoren espero dut animatzen zaretela Euskal Kostaldean turismo-ihesaldi bat egitera, Pasaiako badia eta bere eskualdeko planik onenak lehen eskutik ezagutzeko. Ikusi arte!
