ARTAJO OLIO-ERROTA: KANPERREZ GAUA PASATZEA ETA GASTRONOMIA NAFARROAKO ERRIBERAN

Badira hain xarma handia duten lekuak, berezko argiz distira egiten dutela. Horixe gertatzen da Artajo olio-errotarekin. Bertan, oliba-olio birjina estra nola egiten den ezagutzeaz gain, gastronomiarik onenaz gozatu daiteke eta, hori gutxi balitz, besoak zabalik hartzen gaituzte olibondoen artean lo egiteko… Nor ausartuko litzateke halako plan bati uko egitera?

Olibondoa feniziarrek sartu zuten duela mende asko Nafarroako Erriberako lurretan, Ebro ibaian barrena. Hala kontatu zigun Pacok, Nafarroako Fontellasen dagoen Artajo olio-errotaren jabeak. Finka hau oliba-olio birjina estra onena ekoiztera bideratuta dago.

Artajo oso olio-errota aktiboa da, eta oliba-olio birjina estraren mundua ezagutarazteko konpromiso handia du. Horretarako, irailetik ekainera, larunbatero, doako bisita gidatuak antolatzen dituzte finkan. Natura betean dagoen leku ezin hobea da oliba-olio birjina estraren ekoizpenari buruzko guztia ezagutzeko.

Gainera, urtean zehar hainbat jardunaldi gastronomiko antolatzen dituzte, betiere oliba-olio birjina estraren inguruan. Bertako eta sasoiko produktuekin egindako menu bikainak eskaintzen dituzte, hala nola zainzuriak, arkumea edo perretxikoak. Horiek guztiak finkan ekoitzitako olioekin uztartzen dituzte. Benetako artea da.

Udazken betean, perretxikoen garaian sartuta, Artajorekin adostu genituen gure bisita gidatua eta urtero urrian ospatzen diren jardunaldi mikologikoetara joatea.

ARTAJO EZAGUTZEN

Goizeko hamaikak aldera finkaren atzealdeko lorategi zoragarrian elkartu ginen, 500 urteko olibondo handi baten inguruan, bisitari hasiera emateko. Lehenik, olio-errotan ekoizten diren olio mota desberdinetan bustitako ogi txigortuak dastatu genituen:

⇒Arbequina: Lleida eta Tarragona inguruko olioa da, nahiko leuna, eta barazkiak zein entsaladak ontzeko ezin hobea.

⇒Arroniz: oliba mota hau Nafarroakoa da jatorriz. Zapore min pixka bat du, eta gisatuetan asko erabiltzen da.

⇒Arbosana: barietaterik leunena da. Kataluniako Penedès eskualdean du jatorria, eta gozogintzan asko erabiltzen da, zaporean ia azidotasunik ez duelako.

⇒Manzanilla cacereña: normalean mahaian jateko erabiltzen den oliba txiki mota batetik ateratzen da, eta arrain zuriekin oso ondo uztartzen da.

⇒Coupage: hiru barietateren nahasketaz egindako olioa da, eta perretxikoekin oso ondo uztartzen da.

⇒Koroneiki: jatorri greziarra du. Ukitu minak dituen olioa da, eta arrain urdinarekin oso ondo uztartzen da.

Azaldu zigutenez, dastaketa oliorik leunenetik hasi eta indartsuenera arte egin behar zen. Guri gehien gustatu zitzaiguna Koroneiki barietatea izan zen, duela gutxi Greziara egindako bidaian ezagutu genuen olioa. Gainera, urte hartan Artajok hainbat sari jaso zituen olio horri esker, hala nola zilarrezko domina Olive Japan 2017 lehiaketan eta urrezko domina BIOL 2017 lehiaketan.

Bisita finkako baratzea ezagutuz hasi genuen. Bertan hazten dituzte gero jardunaldi gastronomikoetarako prestatzen dituzten barazki guztiak. Benetako luxua da, baratzetik zuzenean platerera. Ondoren, olibadian zehar paseatu genuen, eta Pacok galdera ugari erantzun zizkigun, besteak beste, hiru galdera garrantzitsu hauek:

Zer da oliba-olio birjina estra?

Oliba-olio birjina estra zentrifugazio bidez ateratako oliba-zuku hutsa da. Ez du inolako akatsik izan behar, eta azidotasuna ezin da % 0,8tik gorakoa izan.

Zein faktorek dute berebiziko garrantzia oliba-olio birjina estra ekoiztean emaitzarik onena lortzeko?

Artajon oso argi dute: olibak biltzeko garaian, denbora urrea da. Finka honetan hasieratik erabaki zuten instalazio guztiak (makina-gela, biltegia, ontziratze-gela…) olibadiaren barruan kokatzea, bilketaren eta ehotzearen arteko denbora ahalik eta gehien murrizteko. Horrela, fruitua ez oxidatzea eta erauzketa-prozesura ahalik eta freskoen iristea bermatzen dute.

Zertan bereizten da Artajo beste olio-errota batzuetatik?

Artajo Nafarroako Erriberan dago, Errege Bardeetako Parke Naturaletik oso gertu. Horri esker, klimak eta inguruko ezaugarriek olibak eta, ondorioz, haietatik ateratzen den olioa izaera berezi eta errepikaezinaz hornitzen dituzte. Baina meritu guztia ez da naturarena, Artajon aspaldi egin baitzuten apustu argi bat: kalitatea kantitatearen gainetik. Finka honetan olibondoak ez dira modu tradizionalean, libre hazten diren zuhaitz gisa lantzen, baizik eta iparraldetik hegoaldera orientatutako espalderetan, goizean zein arratsaldean eguzkia jasotzeko. Zertarako? Fruitu guztiek argi kantitate bera jaso eta modu homogeneoagoan hel daitezen. Gainera, olibadi osoa modu ekologikoan lantzen da. Beraz, imajina dezakegu zenbateko arretaz zaintzen duten.

Olibadia bisitatu ondoren, eta urte hartan uzta ohi baino lehenago hasi zenez, olio-errotan olioa erauzteko prozesua ikusteko aukera izan genuen: oliba-zuku hutsa nola lortzen den.

Amaitzeko, oliba-olio birjina estra dastatzen ikasteko hastapen-saio bat egin genuen. Gure zentzumenek gidatuta, batez ere usaimena eta ikusmena erabiliz, oliba-olio birjina estrak zer usain izan behar duen eta, aldiz, olio finduak zer itxura duen bereizten ikasi genuen… Gure zentzumenen oroimenean betiko geratu den esperientzia zoragarria!

Bisitaren amaieran dendatik pasa gaitezke urre likido honen botila batzuk erosteko. Zalantzarik gabe, eguneroko gure platerei kalitate handiagoa emango diete… Eta zer oroigarri hoberik Artajo 10 olioaren botila batzuk baino?

ESPERIENTZIA GASTRONOMIKOA

Bazkaltzeko ordua iritsi zen, eta jardunaldi mikologikoetako menuaz gozatu genuen, mota honetako ekitaldi gastronomikoetarako soilik irekitzen duten jatetxean. Baina dastaketarekin hasi aurretik, Alberto Arregui sukaldariak, mikologiaren munduan aditu handia denak, menua osatzen zuten platerak, perretxiko mota desberdinak eta Artajoko olioarekin nola uztartzen ziren azaldu zizkigun.

Zer esan dezakegu hain menu bikainari buruz?

Mikologiaren mundua harrigarria bezain ederra da, eta Artajoko olioarekin batera, zentzumenentzako benetako gozamena.

OLIBONDOEN ARTEAN GAUA PASATZEN

Bazkalosteko solasaldiaren ondoren, olibadiaren ondoan dagoen Artajoko autokarabana gunean aparkatuta genuen furgonetara erretiratu ginen. Ez zenekitela horrelako gune bat zutela?

Guretzat ezaguna da dagoeneko France Passion sistemaren bidez gaua pasatzeko aukera. Oso esperientzia atseginak izan ditugu, hala nola foie-grasa ekoizten zuten antzara-haztegi batean, Saint-Émilioneko mahastietan edo gaztandegiren batean lo eginez… Baina inoiz ez genuen olibondoen artean gaua pasatu. Horregatik, ideia hasieratik iruditu zitzaigun erakargarria.

Egia esan, Artajo autokarabanen munduarekin batera olioturismoa sustatzen aitzindaria izan den enpresa dela esan daiteke. Baina nondik sortu zen ideia hori? Pedro, enpresarekin lotura estua duen pertsona, autokarabanen munduaren maitale handia da, eta Frantziako eredua ezagutu ondoren bururatu zitzaion ideia.

Gunea pribatua da eta urmael handi baten inguruan dago. Kanpoan egoteko estalitako egurrezko mahai batzuk ditu, baita autokarabana gune bateko ohiko zerbitzu guztiak ere. Olio-errotan gaua pasatzea doakoa da; nahikoa da Artajoren webgunean sartu eta erregistratzea, ateak irekitzeko kodea jasotzeko. Trukean, badakizue horrelako lekuak gure etxea balira bezala errespetatu eta zaindu behar ditugula. Gutxienekoa da.

Egia esan, Artajo olio-errota bisitatzea benetako esperientzia izan zen… Oliba-olio birjina estrari buruzko guztia ingurune idiliko batean ezagutu, hamarretik hamarreko esperientzia gastronomikoaz gozatu eta olibondoen artean lo egitea zer den sentitu nahi baduzue, Artajo olio-errota izango da zuen hurrengo geldialdia.

Eskerrik asko Artajori esperientzia honetan parte hartzeko aukera emateagatik eta kanper furgoneten zein autokarabanen munduarekin hartutako konpromisoagatik.