ARAGOIKO LURRETAN ZEHARREKO IHESALDI EZIN HOBEA ~ FurgoBidaiak

Estresari aurre egiteko asteburu horietako bat izan da, familiak oparitzen dizkizun horietakoa, «haurtzaindegi-zerbitzua» eta guzti (guraso zaretenok ondo dakizue horrek zer-nolako garrantzia duen). Eta opariak hoteleko gau bat eta afaria ere barne hartzen zituenez, asteburu konbinatu bat antolatu genuen: gau bat furgonetan eta beste bat hotelean.

Bidaiako lekurik interesgarrienak aztertuta genituen, baina ez oso sakon. Beraz, abentura zain genuen!

Animatzen zarete?

Ihesaldi honetako hiru erakargarri nagusiak hauek dira:

Monasterio de Piedra parke naturala.
Calatayudeko judutegietan barrena paseatzea.
Mesa ibaiaren arroilan eta Jarabako Ama Birjinaren santutegian goizeko ibilaldia egitea.

Ostiral arratsaldean gure txikia osaba-izebekin eta lehengusuekin utzi, eta hiru ordu eta erdiko bidaia egiten dugu Calatayud eskualderaino, Zaragozako hego-mendebaldean.

Gaua Calatayuden pasatzen dugu, autokarabanentzako gunean. Kanperrek beren eremu propioa dute azoka-barrutiaren ondoan dagoen herriko aparkaleku batean.

CALATAYUDEKO AUTOKARABANENTZAKO GUNEA

Goizean, oso goiz ez bada ere, Monasterio de Piedra bisitatzera abiatzen gara. Ur-jauzi zoragarriz betetako parke natural handi bat da, spa duen hotel bat eta XII. mendeko monasterio bat ere hartzen dituena.

Hotel-spa eta monasterio zistertarrerako sarrera.

Dena 1840an hasten da, parkean dagoen XII. mendeko monasterio zistertarra enkantean jarri zutenean, Mendizabalen desamortizazioaren ondoren.

Kataluniako Muntadas Campeny familiak erosi zuen ehun-fabrika bat ezartzeko asmoz, baina inguruaren edertasunak liluratu egin zituen, eta errespetatzea eta babestea erabaki zuten.

Familiaren hurrengo belaunaldiarekin bihurtu zen parke.

Federico Muntadasek aitarengandik jaso zuen oinordetzan, eta tunelak irekitzen, zuhaitzak landatzen eta bidezidorrak egiten hasi zen.

Baina parkeak turismo-konplexu handi bat ere badu: jatetxea, hotela eta spaa, Calatayud Jatorri Deiturako Ardoaren Museoa, antzinako gurdien bilduma, arrain-haztegi handi bat…

Hori guztia ere leku honi eskainitako maitasunaren eta arduraren emaitza da.

Contenido del artículo

MONASTERIO ZISTERTARRA

Monasterio zistertarraren bisitarekin hasten gara.

Adi egon behar da, bisita gidatuak ordu erdiro ateratzen baitira, 45 minutu inguru irauten baitute eta 13:00etan amaitzen baitira.

Bisita gidatuan sartzean, honela pentsatu genuen:

Klaustro bat ikusiko dugu, agian upategiren bat, eta kitto.

Bada, ezta gutxiago ere!

Monasterioko klaustroa.

Santa María de Piedrako Errege Monasterio Zistertarrak estilo zistertar nabarmena du: proportzio orekatuak, egitura liraina, forma garbi eta soilak eta eskultura-irudikapenik eza.

Ezaugarri horiek guztiek Zisterraren filosofiari egiten diote erreferentzia:

«Ezerk ez du Jainkoaren bilaketatik arreta aldendu behar».

Kapitulugela.

Kapitulugela: monasterioko lekurik garrantzitsuenetako bat zen. Bertan elkartzen ziren eta abadiari eragiten zioten erabakiak hartzen zituzten.

Abadia.

Abadia: eliza zen, monjeentzat, nobizioentzat, anaia laikoentzat eta monasterioko lanak egiten zituztenentzat gordetako lekua.

Gangetako batzuk falta dira. Izan ere, Mendizabalen desamortizazioaren ondoren, monjeek baliabiderik gabe geratu zirenean, abadiaren teilatuko teilak saldu zituzten.

Teila horiek probintzian zehar sakabanatu ziren, eta horren ondorioz eraikinaren zati hori hondatu eta erori egin zen.

Abadia.

Biltegia (La Cilla): bi solairuko eraikina da, aletegi eta upategi gisa erabiltzen zena.

Goiko solairuan aleak gordetzen zituzten, eta behekoa monasterioko ardoa egiteko eta kontserbatzeko erabiltzen zuten.

Gaur egun, «Ora et labora» izeneko nekazaritza-tresnen erakusketa eta Calatayud Jatorri Deiturako Ardoaren Museoa daude bertan.

Anaia laikoen pasabidea: Iberiar penintsulan bakarra da. Bere ezaugarriei esker, besteak beste alabastrozko leihoei esker, intimitate handia eskaintzen zion monasterioko bizimoduari.

Pasabidearen eta monasterioko zatirik zaharrenaren irudia.

Gurdien aretoa: XIX. mendeko lau gurdiz osatutako bilduma bat dago bertan: tilburia, ingeles estiloko broughama, diligentzia eta tartana.

Guztiak Muntadas familiarenak izan ziren.

Haurrentzako gurdia. Poniek edo ahuntzek tiratzen zuten.

Sukaldea: oraindik sukaldeetako tximinia txikiak eta keak belztutako ganga-sabaia gordetzen dituen areto hau bereziki interesgarria da.

Izan ere, Europa osoan Mundu Berritik ekarritako txokolatea prestatu zen lehen sukaldeetako bat izan zen, 1534 inguruan.

Gaur egun, erakusketa-panelen bidez kontatzen digu bere historia.

Monasterioko sukaldea.

Jantokia: areto honek akustika bikaina du, bere ganga motari esker.

Horregatik, asteko irakurleak martirologioaren irakurketa egiten zuen otorduetan, pulpitutik.

PARKEA

Bisitarako bi ordu inguru aurreikusten dira, baina argazkiak ateratzeko, mokadutxo bat egiteko edo, besterik gabe, eskaintzen digun edertasunaz gozatzeko gelditzen bagara, goiz osoa beharko dugu.

Haurrekin joanez gero, egun osoa gordetzea komeni da. Kontuan izan behar da ez duela mugikortasun urriko pertsonentzako edo haurtxoen orgatxoentzako sarbide egokiturik.

Dianaren bainua.

Ibilbidearen lehen zatian, Juan Federico Muntadasen lorategian sartzen gara. Udazkenean, urtaro horretako kolore guztietako hosto erorien geruza handi batek egiten digu harrera.

Laster, hainbat ur-jauzi eta haitzulo natural aurkitzen ditugu, parkearen lehen inpresioa ematen digutenak.

Ahateen aintzira.

Trinidad ur-jauzia.

Bacante haitzuloa.

Lehen zati honetan, La Caprichosa ur-jauzia da gehien harritzen gaituenetako bat, bere edertasunagatik eta uraren jauzi ikusgarriagatik.

Denek nahi dute bertan argazki bat atera. Eta ziurtatzen dizuegu ez dela gutxiagorako!

La Caprichosa ur-jauzia.

La Caprichosako begiratokira igotzen gara, eta Piedra ibaiaren urak nahiko nahasita aurkitzen ditugu.

Ibilbideak han-hemenka sortzen diren ur-jauziekin liluratzen jarraitzen gaitu, lur latz eta lehorreko lurralde baten erdian oasi batean gaudela sentiaraziz.

Los Fresnos Altos.

Lurrean zulatutako tuneletatik arroila batera jaisten gara, baita igarotzeko egokitutako haitzulo batzuk zeharkatuz ere (Iris haitzuloa).

Behean parkeko ur-jauzirik ederren eta ikusgarrienetako bat dugu zain: Cola de Caballo.

Bitxia da izen hori Pirinioetako beste ur-jauzi ezagun batekin bat etortzea.

Ibilbideko tunelak.

Cola de Caballo ur-jauziaren oinean.

Cola de Caballo.

Hainbeste ur-jauzi batera ikusteak sortzen digun zirrara atzean utzita, parkeko alderik lauenean eta lasaienean sartzen gara.

Arrain-haztegi ugari daude bertan —Iberiar penintsulako lehenengoak direla jotzen da—, baita argiak ukitzen duen guztia islatzeko prest dauden aintzira txikiak ere.

Arrain-haztegiak.

Los Chorreaderos ur-jauziak agurtzen gaitu itzuleran.

Eta belatz-hegaztien erakustaldira joan nahi ez badugu, ibilaldia amaitutzat ematen dugu.

Los Chorreaderos ur-jauzia.

HOTEL-SPAA

Baina ez dugu lekua utzi nahi gutxienez hotelaren barrualdea ezagutu gabe.

Eta ez gaitu hutsik egiten!

Ez da luxuaren azken hitza, baina monasterioaren kutsu berezi hori mantentzen du.

Hormetako freskoek, ganga-sabaiek eta klaustrora begira dauden logelek beste garai batera eramaten gaituzte.

Guk bidaiari amaiera emateko, hoteleko sotoan dagoen spako uretan goitik behera erlaxatzea erabakitzen dugu.

Zer iruditzen zaizue?

Egongela.

Informazio gehiago:

http://www.monasteriopiedra.com/

CALATAYUD

Arratsaldea Calatayuden ematen dugu, kultura arabiarra, judua eta kristaua elkartu diren bidegurutzean.

Zibilizazio bakoitzak bere arrastoa utzi du, baina guk judutegietan barrena paseatzea eta bertako monumenturik ederrenetako batzuk ikustea erabakitzen dugu:

Calatayudeko judutegietan barrena egindako ibilbidea.

Bost gazteluen hondarrak, horien artean Castillo Mayor (Ayyub edo Ayud gaztelua) nabarmentzen dela.
Hirigune historikoko dorre mudejarrak.
Judutegiak eta sinagogaren eraikina.
Nuestra Señora de la Peña santutegia.
Calatayudeko Santa Maria kolegiata, antzinako Kalat Ayyub hiriko meskita musulmanaren gainean eraikia.

San Andres dorrea.

Baina… zer da arte mudejarra?

Arte mudejarra kristauen konkistaren ondoren beren lurraldean geratzea erabaki zuten musulmanek garatutako artea da.

Beren erlijioa eta ohiturak mantendu zituzten, eta beren lana kristauen zerbitzura jarri zuten.

Aragoin XIV. eta XVII. mendeen artean garatu zen.

Adreilua eta igeltsua bezalako materialak erabiltzeagatik eta hormetako dekorazio geometriko aberatsagatik bereizten da.

Dorreak zeramikaz eta adreiluzko frisoekin apainduta egoten dira.

Gure ibilaldia eskailera handi bat igotzen hasten da, Nuestra Señora de la Peña santutegira iristeko.

Bertan, barruko bi absideetako alboko kaperetan, apaingarri geometrikoekin zizelkatutako igeltsuzko dekorazioak gordetzen dira.

Gangako igeltsuzko dekorazioa.

Judutegiko kalezulo estuetan sartu aurretik, haitzulo-etxe batzuen hondarrak ikusten ditugu.

Arabiarrek Erdi Arotik XX. mendearen erdialdera arte erabili zituzten etxebizitza gisa.

Goialdean, Castillo Mayor gaztelua ikus daiteke.

Castillo Mayor.

Consolación ermitara iristen gara, antzinako Sinagoga Nagusira.

XIV. mendekoa da, eta zenbait idatzitan Judutegiko Etxe Nagusi gisa aipatzen da.

Antzinako sinagogaren atea.

Adreiluzko arku zorrotzak dituzten bi ate txikiak gaur egun hormaz itxita daude.

Antzina, ordea, bata gizonek bakarrik erabiltzen zuten eta bestea emakumeentzat zen.

Hormaz itxitako ateak.

Komunitate sefardiaren omenezko zeramikazko plaka handia.

Kalezulo estu eta koloretsuetan barrena jarraituz, San Andres plazara iristen gara, eta bertan estilo mudejarreko dorre ikusgarri batekin egiten dugu topo.

San Andres eliza.

Gure ibilaldia Santa Maria kolegiatara iristean amaitzen dugu.

1120ko birkonkistaren ondoren eraiki zuten, musulmanen auzoko meskita zaharra zegoen orubean.

Argia pixkanaka itzaltzen ari da, eta furgonetara itzultzeko garaia dela adierazten digu.

Santa Maria dorrea.

Eskualdeko plater tipiko batzuekin osatutako afari goxoa dastatzen dugu: migak, tostadak edo ternasco arkumea, besteak beste.

Eta gaua Hotel Las Truchas hotelean pasatzen dugu, familiaren eskutik.

Izan ere, dena barne hartzen zuen asteburua oparitu ziguten, baita haurtzaindegi-zerbitzua ere!

Guraso zaretenok berehala ulertuko gaituzue, eta ziur gaude ihesaldi honen garrantzia ondo baloratuko duzuela.

GOIZEKO IBILALDIA MESA IBAIAREN ARROILAN

Asteburuari ahalik eta etekinik handiena atera nahi genion, eta oraindik gure txikiarekin egingo ez genukeen txangoren bat egin.

Jaraba eta Calmarza lotzen dituen 8,5 kilometroko GR-24 ibilbidea (joaneko bidea) gehiegizkoa iruditu zitzaigun.

Beraz, animatu eta gure kabuz paseotxo bat egitea erabaki genuen.

Sei metroko furgoneta errepide ertzeko berdegune batean aparkatzen dugu, Balneario de Sicilia bainuetxera iritsi aurretik.

Handik errepide zati bat egiten dugu, arroilaren sarrerara eramaten gaituen bidegurutze batera iritsi arte.

Berehala agertzen zaigu Jarabako Ama Birjinaren santutegia.

Jarabako Ama Birjinaren santutegiaren ikuspegia.

XVIII. mendeko ermita eder bat da, harkaitzean txertatuta dagoena.

Maiatzean Aragoiko eta Gaztelako hamalau herritako biztanleak erromerian joaten dira bertara.

Harkaitzetako batetik olio minerala tantaka ateratzen da, eta antzina gertakari hori miraritzat hartzen zuten.

Guri Petra ekarri zigun gogora… Ikusten duzue, irudimen handikoak gara!

Zati hau Barranco de la Hoz Seca izenez ezagutzen da.

100 metro baino gehiagoko harkaitz-hormen artean paseatzen dugu, ematen dugun pauso bakoitzaz gozatuz.

Ez pentsa ibilaldi monotonoa denik!

Sendabelar ugari hazten dira bertan, hala nola izpilikua, erromeroa eta ezkaia.

Gainera, bidean artzain-bordak, kare-labe zaharren hondarrak eta labar-pinturak ere aurkitzen ditugu.

Zer iruditzen zaizue?

Artzain-bordak antzina bide hau zeharkatzen zuten artzainek eraikitzen zituzten babesleku eta itxiturak ziren, beren burua babesteko eta abereak gordetzeko.

Harkaitzetako hutsuneak eta irtenguneak aprobetxatuz egiten zituzten itxiturak.

50 metro koadro inguruko azalera izaten zuten, eta argia sartzeko irekidurak egiten zizkieten.

Horrek guztiak agerian uzten du artzaintzak eta abeltzaintzak eskualde honetan izan zuten garrantzia, baita gizakiak natura-ingurune honekin garatu zuen harremana ere.