ANDORRA KANPER FURGONETAZ: ZER IKUSI IHESALDI BATEAN
❄️ ZER IKUSI ANDORRAN KANPER FURGONETAZ EDO AUTOKARABANAZ: 8 LEKU
Andorran kanper furgonetaz edo autokarabanaz egindako ibilbide batean zer ikusi galdetzen badiozu zeure buruari, helmuga hauek guztiak gomendatzen dizkizugu, Andorran haurrekin planak eginez gozatzeko.
➡️ MUSHING GRANVALIRAN: Txakurrek tiratutako leran familian ibiltzea.
➡️ ANDORRAKO ARTE ERROMANIKOAREN IBILBIDEA KANPER FURGONETAZ.
➡️ ORDINOKO MINIATUREN MUSEOA
➡️ LES MOLES UR-JAUZIA
➡️ LA MARGINEDAKO ERDI AROKO ZUBIA
➡️ ENGOLASTERS AINTZIRA
➡️ BURDINAREN IBILBIDEA
➡️ VALLNORDEKO HERRI XARMAGARRIAK: Ordino, Pal eta Llortseko meategiak.
❄️ MUSHING GRANVALIRAN
Ilunabarrean iristen gara Granvalirako eski-pistetara, aurreikusitakoa baino askoz beranduago. Frantziatik sartzean, mendatea itxita zegoen azken egunetan botatako elurragatik. Horregatik, printzerria inguratzeko itzulinguru handi bat egin behar izan genuen. Gaua zero azpitik 8 gradu inguruko kanpoko tenperaturan igaro genuen, baina kanper furgonetako berogailuak tenperatura ezin hobea eskaini zigun, pijama arin batekin lo egiteko modukoa.
Goiz esnatu ginen, semea mushing egitera eramateko ilusio handia baikenuen. Jarduera aldez aurretik erreserbatuta geneukan Rocroi enpresarekin.
Zer da mushinga?
Jatorrian txakurrek tiratutako elur-leren bidezko garraiobidea zen, baina XX. mendearen hasieratik neguko kirola ere bada. Hala ere, guri gustatzen zaigu mushinga hori baino zerbait gehiago dela pentsatzea: naturarekiko, espazio irekiekiko eta animaliekiko maitasunaren elkargunea dela.
Musherrarekin, hau da, lera gidatzen duen pertsonarekin, elkartu ondoren, ibilaldia hasten da. Ibilbidean zehar, izugarri gozatzen dugun bitartean, jarduera honi buruzko hainbat azalpen ematen dizkigu.
Gure semeak ez dio barre egiteari eta txalo jotzeari uzten, eta txakurrek korrika egitean elurrez zipriztintzen gaituzte. Benetako ikuskizuna da, eta familian egiteko oso jarduera gomendagarria. Alde txar bakarra prezioa da, ez baita merkea. Baina… ba al dago gaur egun merkea den ezer?
Kirol hau gure familia-esperientziaren bidez gertutik ezagutu nahi baduzu, HEMEN duzu kontakizuna.
Oraindik goiz zenez, eski-pistaren zati bat aprobetxatu genuen etxetik ekarritako lerarekin irristatzeko. Andorrako elurraz pixka bat gehiago gozatu genuen.
❄️ ANDORRAKO ARTE ERROMANIKOAREN IBILBIDEA KANPER FURGONETAZ
Agian, Andorran furgonetaz egindako ihesaldi batean goza ditzakegun ibilbide guztien artean, ederrena Andorrako Arte Erromanikoaren Ibilbidea da. Artea gustuko baduzu, ezinbesteko bisita da. Gainera, gure kanper furgonetari esker, eliza batetik bestera azkar mugi gaitezke. Ezin hobea, ezta?
Sant Joan de Caselles elizatik Santa Coloma elizaraino, Andorra eliza erromaniko ederrez beteta dago. Horiek guztiak ibilbide interesgarri baten parte dira, eta guk egun bakarrean egin genuen.
Bidean zehar aurkitzen ditugun eliza txiki guztien ezaugarriak erromaniko lonbardiarrarenak edo lehen erromanikoarenak dira. Pirinioetako herrigune txikien zerbitzurako eraikinak dira guztiak, eta, horregatik, nahiko eraikuntza xumeak dituzte.
Eguerdia baino lehen martxan jartzen gara eta CG-2 errepidea hartzen dugu, Andorrarako noranzkoan, bertako arte erromanikoaren ibilbide labur bat egiteko. Baina iritsi aurretik Les Moles ur-jauzia ikusten dugu. Errepidearen ondoan dago, eta adi ibili behar da aparkalekuaren sarrera ez pasatzeko.
⛪ SANT JOAN DE CASELLES ELIZA
Gure ibilbidean bisitatzen ditugun eliza erromanikoak harlangaitz txikiz eraikita daude, eta arbelezko teilatuak dituzte. Alboetan ohikoa da egurrezko habe zaharretan bermatutako arkupeak aurkitzea, zutabeen moduan jarriak. Elementurik deigarriena, ordea, dorrea da, eliza guztietan modu desberdinetan errepikatzen dena. Denek dituzte lonbardiar estiloko kanpandorre ederrak, oinplano karratu edo biribilekoak.
BA AL ZENEKIEN…?
Dorreek, kanpandorre gisa erabiltzeaz gain, elkarren artean komunikatzeko talaia-funtzioa ere betetzen zuten.
⛪ SANTA EULÀLIA ELIZA
Eliza honek herrialdeko erromaniko lonbardiar estiloko kanpandorrerik altuena du bereizgarri: 23 metroko dorrea. Eliza eraiki eta handik gutxira altxatu zuten, XI. mendearen bigarren erdialdean.
Ondoren, Engolasters aintzirarantz abiatzen gara. CS-200 errepideak aparkaleku batera eramaten gaitu, eta bazkaltzeko zein lo-kuluxka egiteko leku aproposa iruditzen zaigu.
⛪ SANT MIQUEL D’ENGOLASTERS
Itzuleran beste harribitxi txiki bat ikusteko gelditzen gara: Sant Miquel d’Engolasters. Eliza hau XII. mendea baino lehen eraiki zuten, baina ez dago data zehatzik. Bere ezaugarri nagusia elizaren nabearen eta 17 metroko kanpandorrearen arteko neurrigabeko aldea da.
Adi egon eta gora begiratu behar dugu, dorrearen goialdean, kanpandorrearen azken solairuan, Andorrako eskultura erromanikoaren lekukotasunetako bat aurkituko baitugu: leiho bikoitzen arkuen erdialdean zizelkatutako buru bat.
⛪ SANTA COLOMA ELIZA
Andorrako arte erromanikoaren ibilbide honetan furgonetaz egingo dugun azken geldialdia Santa Coloma eliza da, Andorra la Vella eta Sant Julià de Lòria artean dagoena. Hala ere, elizara iritsi aurretik La Marginedako zubira iristen gara. Eta gure ibilbidea arte erromanikoari buruzkoa denez… gelditu eta haren edertasunaz gozatzen dugu, ondoan dagoen aparkaleku zabaletik.
Zubi hau Sant Julià de Lòriatik Andorra la Vellara zihoan errege-bidean dago. Valira ibaia zeharkatzen du, printzerriko ibairik garrantzitsuena, eta XV. mendeko Erdi Aroko zubiaren adibide ederra da.
Santa Coloma elizak erromaniko aurreko jatorria du, eta Andorrako lonbardiar estiloko kanpandorre biribil bakarra izatea du bereizgarri. 18 metroko garaiera duen dorre hori XII. mendean gehitu zioten elizari.
Eguna Camping Valira kanpineko igerileku klimatizatuan lasaituz amaitzen dugu. Andorrako kanpinen xumetasuna kontuan hartuta, ondoen hornitutakoetako bat dela esan dezakegu.
❄️ BURDINAREN IBILBIDEA ETA HERRI XARMAGARRIAK
Gaur kanpina utzi eta Vallnorderantz abiatzen gara. Herrialdeko alde honetan askoz jende, ibilgailu eta alokairuaren negoziorako zentzurik gabe eraikitako etxe gutxiago daude. Hemen Andorrako herri xarmagarriek beren bizimodu xume eta lasaiarekin jarraitzen dute, turisten joan-etorriek herrien izaera aldatu gabe. Natura libre zabaltzen den lekua da, begiradari eta ibiltariari traba egiten dieten eraikuntza itsusien hormarik gabe.
Andorra la Vella (erdigunea) zeharkatu ondoren, Dos Valires tunela igarotzen dugu Ordinorantz abiatzeko. Harrizko etxetxoak dituen herri txiki eta xarmagarria da, kaleetan giro handia duena. Gure helburu nagusia Miniaturen Museoa bisitatzea da.
Ordinoko autokarabanentzako gunean aparkatzen dugu: N 42º 33’ 20.9” E 1º 31’ 58.6”
Ordinoko autokarabanentzako guneak sei bat autokarabanarentzako aparkalekua du, eta Euro-Relais ordainketa-sistema erabiltzen du: 50 zentimo orduko.
MINIATUREN MUSEOA
Ordinoko Miniaturen Museoa eraikin arrunt baten beheko solairuan dago eta hainbat bilduma biltzen ditu. Horien artean harrigarriena Nikolai Siadristyik (Ukraina, 1937) egindakoa da. Arte-ikasketak zituen ingeniari agronomo honek, zaletasun gisa, eskultura ñimiño batzuk egin zituen, hazietan, orratz-begietan, ileetan eta abarretan kokatuta. Horiek ikusi ahal izateko, lente berezien bidez begiratu behar da. Ordinoko Miniaturen Museoak haur zein helduak harritzen ditu, eta horregatik, Andorrara etorriz gero, galdu behar ez den bisita da.
Orratz baten begian irudikatutako gamelu-karabana.
LLORTS
Bazkaltzeko ordua iristen zaigu eta otsoen moduko gosearekin iristen gara Llortsera, ipuin batetik ateratakoa dirudien beste herri txiki eta xarmagarri batera. Errepidearen ondoan, zaharberritutako borda zahar batean, L’Era d’en Jaume jatetxea dago. Andorrako sukaldaritza tradizionalean espezializatuta dago, eta herrialdeko gastronomia dastatzeko aukeratzen dugu.
Lo-kuluxka egin ondoren, Burdinaren Ibilbidea egitera abiatzen gara, edo hori zen gure asmoa behintzat. Baina aurreko egunetan botatako elur kopuru handiaren ondorioz, zati bat baino ezin izan genuen egin.
Llortseko meategiak
Llorts herritik abiatzen gara, furgoneta bidearen hasieraren parean aparkatu ondoren, meategiak dauden tokian. Leku interesgarria da Ordinoko haranaren iragana ulertzeko.
Udan meategiaren barrualdea bisita daiteke, 30 metro inguruko galerietan zehar. Jarraitu beharreko bidea «Burdinezko Gizonen Bidea» da. Bide laua da, antzina minerala burdinoletara eramateko erabiltzen zutena. Aurrera jarraitzen dugu, eta iturburu natural bat aurkitzen dugu, non dena hartzen duen herdoilaren kolorea ikus daitekeen.
Bideak oso une atseginak eskaintzen dizkigu elurtutako paisaiaz eta neguko naturaz gozatzeko.
Les Moles zubiraino iristen gara, eta handik aldapan gora herrira itzultzeko aukera dugu. Baina metro batzuk gehiago jarraitzen dugu Rachid Khimoune eskultore frantsesaren lana aurkitzeko: Burdinezko Gizonen aire zabaleko zazpi eskulturak. Guk maitasunez «Andorrako rapanuiak» deitzen diegu.
Lanaren izenburua La família Jordino da, eta Gabonetan Andorran elkartzen diren zazpi pertsona irudikatzen ditu: Titi Paristik, Aeyko Tokiotik, Jeanne San Petersburgotik, Felipe Mexikotik, Richard Londrestik, Izis Kairotik eta Jean-Baptiste Monakotik.
Egileak dio pertsonaia hauek historiak lotzen dituela eta irudimenari hegan egiten utzi behar diogula. Beraz, haurrekin istorioak asmatzen jolasteko leku ezin hobea da.
Aipatutako familiaren azpiko belardian beste bi eskultura bitxi daude: zubi bat eta harrizko bi gizonek harri handi bat biraka daramatela irudikatzen duen Endless izeneko eskultura; eta Jordi Casamajorren Burdinazko gurdi handia eta pikotxa eskultura.
Ibilbideak La Cortinadaraino jarraitzen du, baina elurretan belaunetaraino hondoratzen garenez, bertan behera uztea erabakitzen dugu. Ibilbide honi azken ukitua Sant Martí de la Cortinada elizak ematen dio. Eraikin hau Burdinaren Ibilbidearekin lotuta dago, Andorrako burdinoletan egindako burdinazko elementuak gordetzen baititu, hala nola aldare nagusiko burdin hesiak.
Sant Martí de la Cortinada.
PAL
Ilundu baino lehentxeago, errepidean gora igotzen gara Pal herrira, bertako eraikin multzoa miresteko. Ipuin bateko herria dirudi. Neguan dena lozorroan geratzen da, eta tximinietatik ateratzen den keak bakarrik erakusten du bertan bizitza dagoela.
Eguna Sant Julià de Lòriako autokarabanentzako gunean amaitzen dugu. Gune hau doakoa da 20:00etatik 08:00etara, eta gainerako orduetan 50 zentimo balio du orduko. Bertan pasatzen dugu gaua, erabat nekatuta.
Ikusten duzuenez, bidaia honetan hainbat mito hautsi ditugu, hala nola jendea Andorrara dirua ezkutatzera joaten dela, etenik gabe eskiatzera… Edo gure jatorrizko herrialdean garestiagoak omen diren produktuak erostera (900 eurotik beherakoak, legea errespetatuz). Nolanahi ere, Andorraren bi aurpegiak irudien bidez erakutsi nahi dizkizuegu.
Andorra zoro, nekagarri eta askotan itogarri hori, eski-turismoaren ondorioz jasotzen duen bisitari kopuru handiagatik.
Bestea, berriz, beste Andorra da: ederra, herrixka goxo eta lasaiez betea, bizitza nola igarotzen den ikusteko aukera ematen duena; naturak oraindik agintzen duen eta gizakiok haren erritmora egokitzen garen Andorra.
Bidaia prestatzeko informazioa:
Mushing jarduera:
http://www.rocroi.com/blog/mushing-trineos-de-perros-emociones-unicas/
Camping Valira
Salou etorbidea
GPS: N42º 30′ 7.77″ E1º 30′ 54.45″
Deskargatu hemen Burdinaren Ibilbidea
