SAINT-ÉMILION 10 URRATSETAN ~ FurgoBidaiak

Bordeletik 35 kilometro ingurura, ipar-ekialdean, dagoen Saint-Émilionek aho zabalik utzi gaitu. Bere kanpandorre gotiko handiaren dorrea urrutitik ikusten da, mahastiz inguratuta, eta kultura-, paisaia- eta gastronomia-altxor ugari gordetzen dituen herri honen berri ematen digu.

Bertako kaleetako giroa bizi egin behar da: ardoaren negozioa bere horretan. Izan ere, Erdi Aroko kalezulo aldapatsu eta xarmagarrietan barrena ibiltzea, bidean aurkitzen diren ardo-denda ugarietako batean gelditu gabe, benetako lorpena da.

Hemen ez dago aspertzeko astirik. Ondare monumental eta paisajistiko ugari eta interesgarriak turista gogogabeena ere asetzeko adina eskaintzen du.

Eta ez da alferrik Saint-Émilion UNESCOren Gizateriaren Ondarea 1999az geroztik. Hori gutxi balitz, frantsesek beren herri gogokoena aukeratzeko bozketa egin baino egun gutxi batzuk lehenago, herri xarmagarri hau zerrendako seigarren postuan dago. Guk argi daukagu: Saint-Émilionen alde bozkatzen dugu!

Ardo onaren bila dabiltzan turistaz betetako herri honetan, furgonetak eta autokarabanak aparkatzeko lekurik egokiena Espace Gaudet guneko aparkalekua da, tenis-pisten ondoan.

GPS: N 44º 53’ 47.1”

O 0º 9’ 26.1”

Baina zer bisitatu daiteke Saint-Émilionen? Bisitatzea ez da monumentu bat ikusteko sarrera ordaintzea eta kito. Horregatik, Erdi Aroko herri harrigarri hau ezagutzea erabakitzen duen orok gozatu beharko lituzkeen ezinbesteko 10 esperientzien zerrenda prestatu dugu.

Contenido del artículo

1.- Kalez kale ibiltzea

Leku bat ezagutzeko modurik zaharrena eta eraginkorrena da. Honezkero badakigu bidaiatzen dugunean leku bat sentitzeko eta geure egiteko ez dela nahikoa eliza bat bisitatzea, herriko plazan kafe bat hartzea eta korrika alde egitea.

Leku baten benetako esentzia paseoan aurkitzen da, baina batez ere gelditzean eta bizitza nola igarotzen den behatzean.

Bisita Rue de la Cadène kaletik hastea indartsu hastea da, hemen baitaude Cadèneko atea eta etxea (La Porte et Maison de la Cadène).

La Porte de la Cadène.

La Porte de la Cadène izena frantsesezko chaîne hitzarekin lotuta dago, hau da, «katea». Hirian geratzen den barruko ate bakarra da, eta garai batean goiko aldeko biztanleak (erlijiosoak) beheko aldekoengandik (herritar laikoak) sozialki bereizteko erabiltzen omen zuten, gaur egun arrastorik geratzen ez den kate baten bidez.

Maison de la Cadène.

XVI. mendeko etxe eder honek egurrezko habeak dituen fatxada gordetzen du oraindik, eta Saint-Émilionen geratzen den Erdi Aroko etxearen aztarna bakarra da.

Harrizko zoladura irregularrean barrena kalean behera jarraitzen badugu, zaila izango zaigu aldapa malkartsuan dauden ardo-denda ugarien aurretik igarotzea, haietakoren batean gelditu eta sartu gabe.

Izan ere, ardoaren negozioa da mahastien arteko paradisu hau bisitatzen duten turisten % 80 erakartzen duen jarduera. Gainerako % 20a historiaren, kulturaren eta artearen zaleentzat geratzen da.

Laster Halle du Marché aurkitzen dugu. Antzina estalitako azoka-plaza zen, batez ere aleen salerosketarako erabiltzen zena. Gainera, eraikin honetan egon zen udaletxea XVIII. mendetik 1902ra arte.

Antzinako azoka-plazak, gaur egungo Place de l’Église Monolithe izenekoak, turismo-giroaren zati handi bat biltzen du, plaza txiki honetan dauden denda eta jatetxeei esker.

Place de l’Église Monolithe plazaren ikuspegia Place du Clocherretik.

Place de l’Église Monolithe.

Place de l’Église Monolithe plazak bertan lur azpian dagoen eliza monolitikoari zor dio izena, eliza horren sarrera plazara irekitzen baita.

Metro batzuk aurrerago, Rue de la Petite Fontaine eta Rue de Grande Fontaine kaleetatik jarraitzen dugu. Bertan bi garbitoki xarmagarri aurkitzen ditugu, bata txikia eta bestea handia, frantsesezko izenek adierazten duten bezala. Bereziki deigarriak dira egurrezko habeetan bermatutako teilatutxoak, oso ondo kontserbatuta daudenak.

Garbitoki txikia.

XIX. mendean egokitutako garbitoki publiko hauek iturburu beretik hornitzen dira. Kondairaren arabera, VIII. mendean Emilion santuak iturburu hori sortu zuen bere ermitan.

Garbitoki hauek emakumeen gizarte-bizitza garatzen lagundu zuten. Haientzat, etxetik kanpo aisialdia izateko une bakarra izaten zen, auzokoekin eta lagunekin hitz egin eta iritziak trukatzeko aukera ematen baitzien.

Horregatik, garbitzaileak arropa garbitzera etortzen zirenean, garbitokiek benetako ikuskizuna eskaintzen zuten.

Garbitoki handia.

Herrian gora egiten dugu Rue des Tertres kaleetako batetik. Baina zer esan nahi du tertre hitzak?

Hiztegian, le tertre hitzak «muino txikia» esan nahi du, baina Saint-Émilionen esanahi berezia du: aldapa handiko eta harrizko zoladura irregularreko oinezkoentzako kaleak izendatzeko erabiltzen da.

Herriko hainbat kaleren izenetan agertzen da hitz hau: Tertre de la Tente, Tertre des Vaillants, Tertre de la Cadène eta Tertre de la Porte de Saint-Martin.

Zein kaletatik igo nahi duzue?

2.- Bertako jaki goxoak dastatzea

Badakit Saint-Émilion Cru edo Grand Cru ardo bikain bat probatzea gomenda niezazuekeela, baina badakizue, guri ohiko bidetik ateratzea gustatzen zaigu. Beraz, guri egokitu zitzaigun bezalako egun euritsu batean, Place du Clocher plazan dagoen Chez Germaine establezimenduan café viennois edo chocolat viennois bat hartzea gomendatzen dizuegu.

Horrekin batera, macaron batzuk eros ditzakezue, Saint-Émiliongo gozoki tipikoak. Baina ez edozein! Nadia Fermigerrenak gomendatzen dizkizuegu. Guadet kaleko 9. zenbakian eros daitezke, edo guk egin genuen bezala, Les Cordeliers komentuan.

Eta zergatik ez probatu Bordeleko canelé ospetsuak ere? Ez izan zalantzarik: Rue du Clocher kaleko 9. zenbakian dagoen Lemoine kateko gozotegian saltzen dituztenak zoragarriak dira.

Hala ere, zalantza sor dakizueke, eta canelé versus macaron borroka gastronomiko baten aurrean aurki zaitezkete!

Canelé.

Macaron.

3.- Kolegiata – L’Église Collégiale

Baina herri honek ondare monumental bikaina ere badu, eta ezin dugu ezagutu gabe utzi. Horregatik, gure hirugarren urratsak Kolegiatara – L’Église Collégiale – eramaten gaitu. Girondeko elizarik ikusgarrienetako bat da, eta barrualdea zein klaustro ederra doan bisita daitezke.

Herriaren goialdean kokatuta, XII. eta XV. mendeen artean eraiki zuten eliza hau. Monjeek sortu zuten komentuaren eginkizunak betetzeko, baina denborarekin kolegiata bihurtu zen.

Hainbat eraldaketaren lekuko izan da, eta horregatik estilo erromanikoa eta gotikoa elkarrekin ikus daitezke, bai elizaren barrualdean, bai klaustroan.

Estilo erromanikoko ataria.

Ama Birjinaren irudia, haurra besoetan duela.

Sarreran enbor eder bat aurkitzen dugu. Tradizioaren arabera, txintxeta bat sartzen zaio… baina ez zitzaidan oso argi geratu bekatuak barkatzeko edo desio bat eskatzeko ote zen. Badaezpada, nik sartu egin nuen!

Kolegiataren barrualdea.

Klaustroaren barrualdea.

Herriko sarrerarantz oinez goazela, gure hurrengo bisita aurkitzen dugu:

Kardinalaren Jauregia – Le Palais Cardinal. XII. mendeko jauregi bikain hartatik harrizko horma ikusgarri bakarra geratzen da zutik. Antzina hiriko harresietan integratuta zegoen, herriko sarrera nagusi zaharrean, Porte Bourgeoise atean.

4.- Harresi handiak

Herritik gehiago urruntzen bagara, Europan izandako gerrarik luzeenetako bat gogorarazten digun aztarna bat aurkituko dugu: Ehun Urteko Gerra.

Frantsesen eta ingelesen arteko gatazka luze haren ondorioz, XIII. mendeko domingotarren komentu dotorea, eliza, klaustroa, kapitulu-gela eta kanpandorrea zituena, horma bakarti horretara murriztuta geratu zen. Saint-Émiliongo errepideko seinalea igaro ondoren agurtzen gaitu gaur egun horma horrek.

5.- Erregearen dorrea – Tour du Château du Roy

Urrutitik bertatik, herriko bi eraikinik garaienek erakartzen dute gure begirada: Erregearen dorreak – Tour du Château du Roy – eta eliza monolitikoaren kanpandorre gotikoak.

Dorre gotortua, frantsesez donjon deritzona, XIII. mendean eraiki zuten. Horretaz gain, haren inguruko informazio guztia misteriotsua da. Ez dakigu nork eraikitzeko agindu zuen, ezta zertarako ere.

Gaur egun, turistak herriaren eta inguruen ikuspegi ederrenetako batzuez gozatzera igo daitezke, 1,50 euroren truke.

Erregearen dorrea.

Kanpandorre gotikoa, berriz, XII. eta XVI. mendeen artean eraiki zuten, eliza monolitikoaren gainean bertan, haren gainean pisu osoa bermatuz.

Bere 196 eskailerak igoz gero, lehen aipatutako Erregearen dorreak eskaintzen dituen ikuspegiekin lehian dauden paisaia zoragarriak ikus daitezke.

Eliza monolitikoaren kanpandorrea.

6.- Le Cloître des Cordeliers

Doan eta libreki bisita daitekeen klaustro eder hau XIV. mendean frantziskotarrek sortutako bigarren monasterioaren aztarna da. Lehen komentua herriaren kanpoaldean zegoen.

Bertara hurbiltzen bagara, klaustro ederra miresteaz gain, lorategian paseatu, eliza bisitatu (edo hartatik geratzen dena) eta Crémant de Bordeaux bat dastatu dezakegu. Antzinako kaperaren azpiko lurpeko upategietan egiten den ardo aparduna da, zuria edo arrosa kolorekoa.

Kapera eta upategietarako sarrera.

Hala ere, gure iritzi zintzoa eman behar dugu.

Klaustroa bisitatzea ezinbestekoa da, monumentuaren edertasunagatik eta lekuak transmititzen dituen bakeagatik eta xarmagatik. Merezi du bertan sartzea, paseotxo bat egin eta lasaitasunaz gozatzeko besterik ez bada ere.

Baina ardo-dastaketa oso garestia iruditu zitzaigun, kopako 6 eurotik gora, eta langileen jarrera interesatu samarra zela sentitu genuen.

«Kontsumitzen baduzu, ongi etorria zara; bestela, ez zara inor».

Berehala konturatu ginen: klaustroa bezeroak erakartzeko amua da.

7.- Saint-Émilion lurpekoa ezagutzea

Historia, artea, monumentuak edo antropologia gustuko badituzue, eliza monolitikoa, katakonbak eta Saint-Émiliongo ermita ezagutzea ezinbesteko kultur bisita da.

Europan parekorik ez duen ezkutuko ondarea da, zalantzarik gabe.

7,50 euroko sarrera turismo-bulegoan erosten da, eta bisita gidatuak 45 minutu inguru irauten du. Normalean, Place de l’Église Monolithe plazara irekitzen den haitzean zulatutako ermitaren sarreran hasten da. Gure bisitaren unean, obretan zegoen inguru hori.

Bisita herriko santuaren bizitza eta mirarien kontakizunarekin hasten da. Horregatik, lehenik L’Ermitage d’Émilion ermita bisitatzen dugu.

Ondoren, Hirutasun Santuaren kaperara igarotzen gara. Bertan, absidea apaintzen duten fresko ikusgarriak daude, eta gidariak azalpen ugari ematen ditu haiei buruz, interpretazio erlijiosoak eginez.

Geroago, haitzean zulatutako harrizko horman txertatutako egurrezko ate txiki batetik (Hobbit baten tamainakoa!) sartzen gara haitzulo-elizan.

Hala ere, lehenik katakonbak ikusiko ditugu. Izan ere, XVI. mendean pertsona aberatsak, erlijiosoak eta haurrak lurperatzen zituzten bertan; azken horiek beren arimak garbitzat jotzen zirelako.

Lurperatze haietatik, haitzulo-elizaren zoruan zizelkatutako giza itxurako hilobi ugari geratu dira.

Azkenik, elizaren barrunbe nagusira iristen gara, eta bertako neurriak Gulliverren mundukoak dirudite. Etengabe «eliza» hitza erabiltzen ari gara, baina tamainaz katedral baten parekoa da.

Lurpean halako tenplu handi bat egiteko arrazoi bakarra, non margolan bakan batzuk eta gangetan zizelkatutako bi serafin baino ez diren ia geratzen, eraikuntza egiteko aurrekontu urria omen zen.

Bisita honek aho-zapore gazi-gozoa utzi zigun, ezin izan baikenuen lekuaren argazki bakar bat ere atera.

8.- Châteaux eta domaines

Baina ez gara eskualdeko ardoaren Meka den herri honetatik alde egingo bertako mahasti zabalak eta châteaux zein domaines ezagutu gabe; hau da, ardogintzarako erabiltzen diren finkak.

Horretarako aukerarik onena, haurrei ere izugarri gustatuko zaiena, mahasti handien trena hartzea da: Le Train des Grands Vignobles.

Trena kolegiataren inguruan dagoen txartelak saltzeko kiosko txiki batetik abiatzen da.

Trenezko ibilaldiak 35 minutu irauten du. Bitarte horretan, frantsesez eta ingelesez, hiriaren historiaren zati bat, monumentuak, upategiak eta ekoizten den ardo mota azaltzen dituzte.

Baina, batez ere, Saint-Émilion Cru eta Grand Cru jatorri-deituretako ardoa ekoizten duten 19 finkei buruzko informazioa ematen dute.

Gainera, ibilaldi honek hiria inguratzen duen paisaia ederraren ikuspegiez gozatzeko aukera ematen digu.

9.- Upategi bat bisitatzea – cave

Baina bada oraindik kontatu ez dizuegun zerbait. Asteburu honetan, maiatzaren 1eko asteburu luzean, ate irekien jardunaldiak egiten dira eskualde osoan.

Eta ezin gara alde egin upategi bat – frantsesez cave – bisitatu eta bertako ardo batzuk dastatu gabe.

Le Manoir Galhaud upategirako sarrera.

Gure senari jarraitzen diogu, hau da, turista gehiegi dagoen lekuetan ez sartzeko ohiturari. Aukera alternatiboak gustatzen zaizkigu, eta horregatik Place du Chapitre et des Jacobins plazan dagoen familia-upategi bat bisitatzera ausartzen gara.

Manoir Galhaud da, XII. mendean harresien ondoan eraikitako finka bat, hiru belaunalditan ardoa ekoizteko erabili dena.

Etxe honen sortzailea Léon Galhaud izan zen, 1901ean. Gaur egun, berriz, familiako hirugarren belaunaldiko Jean-François Galhaudek emaztearekin batera egiten du lan, eta ardoen ekoizpena esportaziora bideratu du.

Finka honetan ekoizten diren Saint-Émilion Grand Cru eta Bordeaux motako ardoak hiru izenekin merkaturatzen dira: La Rose Brisson, Moulin Galhaud eta Château la Haute Rouchonne.

Harresien ondotik doan tunel luze bat zeharkatuz jaisten gara upategien sarrerara iritsi arte.

Haitzean zulatutako upategirako sarrera.

Leku benetan interesgarria da, harrian bertan zulatua, eta upelak ardo motaren arabera antolatuta daude.

Sarrera librea eta doakoa zen. Saint-Émiliongo kaleen izenak zituzten plaken bidez antolatutako upategi bitxietan paseatu ondoren, ardo-dastaketa bat egiteko aukera zegoen, eta amaieran dendatik pasatzekoa.

Informazio gehiago:

Manoir Galhaud

10.- Ardoaren Etxea – Maison du Vin – bisitatzea eta usainen jokoaren igarkizunari aurre egitea

Ardoak gustuko badituzue eta haiek ezagutzeaz gozatzen baduzue, Erdi Aroko herriaren bihotzean dagoen Ardoaren Etxea zuen galdera guztiak argitzeko leku aproposa da.

Gainera, abiapuntu bikaina da eskualde honetako ardoak ezagutzeko. Hiru lurraldetan banatuta dago eskualdea: Saint-Émilion, Lussac Saint-Émilion eta Puisseguin Saint-Émilion.

1991n sortutako etxe honek, ikastaroak eman eta ardo-eskola gisa jarduteaz gain, gai honetan interesa duten turista guztiak hartzen ditu.

Erakusketa-gune bat du, eta bertan mahats motak, mahastien landaketa, zaintza eta beste hainbat gai ezagutzeko aukera dugu.

Baina baita Table d’Arômes izeneko jolas entretenigarri bat ere, «Usainen Mahaia». Jolas honetan estalkitxo bat altxatu, usaindu eta ardoaren usainaren osagai nagusia zein den asmatu behar da.

Primeran pasatu genuen! Ausartuko zarete zuen usaimena probatzera?

Table d’Arômes.

Gainera, Ardoaren Etxeak 400 erreferentzia baino gehiago eskaintzen ditu, ekoizlearen prezioan.

Benetako denda da, non begiek ez dakiten nora jo. Zorionez, langile oso prestatuak dituzte zer erosi aholkatzen laguntzeko.

Informazio gehiago: www.maisonduvinsaintemilion.com

Non igaro dezakegu gaua autokarabanaz edo kanper furgonetaz bidaiatzen badugu? Bada, ez zaigu ezer hoberik bururatzen: «MAHASTIEN ARTEAN».

Bai, entzun duzuen bezala. FRANCE PASSION sareko gonbidatu gisa igaro genuen gaua Château de Rol mahastietan, Sautereau jaunaren jabetzan, bake eta lasaitasun osoan.